បុគ្គ​លិក​​ខ្មែរ​​​​មួយ​ចំ​នួន​​​ប្រ​ឈម​​​លក្ខ​ខណ្ឌ​ការ​ងារ​មិន​​ច្បាស់​​លាស់​​នៅ​កន្លែង​​​អា​ជីវ​កម្ម​​​រប​ស់​​​​​​ថៅ​កែ​​​បរ​​​ទេស​​​​

នៅ​តាម​​បណ្តោយ​ផ្លូវ​ដ៏មមាញឹក​មួយ​ស្ថិតនៅ​​សង្កាត់​ទន្លេបាសាក់​ ខណ្ឌចំការ​មន​ រាជធានីភ្នំពេញ​ មានប្រ​ជុំជន​មួយ​ ដែល​គេឱ្យ​ឈ្មោះ​ថា “វីថីមាស” ដែលមាន​ភោជនីយដ្ឋាន ហាងសាឡន ហាង​ផ្លែឈើ​ និង​ហា​ង​កាត់​សក់ ​និង​អាជីវកម្ម​ខ្នាត​តូច​ជា​ច្រើន​នៅ​អម​សងខាងផ្លូវ ដែល​ភាគច្រើន​បើក​ដំណើរ​ដោយ​​ជន​បរទេ​ស​ ដើម្បីបម្រើ​សេចក្តីត្រូវ​ការ​របស់​ភ្ញៀវ។ តំបន់​​នេះ​ គឺជា​តំបន់​អាជីវកម្ម​ដ៏​មមាញឹក​ ​មាន​ភ្លើង​ចម្រុះ​ពណ៌ ភ្លឺចិញ្ចាចនៅពេល​យប់  និង​មាន​​ភ្ញៀវ​ចេញ​ចូល​មិន​ចេះដាច់។ ប៉ុន្តែ​នៅពីក្រោយ​សកម្មភាព​ដ៏អូរអរ​ទាំង​នេះ មានបុគ្គលិក​ខ្មែរ​មួយចំនួន ​ប្រឈម​នឹង​លក្ខខណ្ឌការ​ងារ​មិន​ច្បា​ស់លា​ស់​​និងគ្មាន​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យត្រឹម​ត្រូវ​​​។​

​ខណៈចំនួន​អាជីវកម្ម​ ដែល​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ជនបរទេស​នៅកម្ពុជា​បន្ត​កើន​ឡើង​ បុគ្គលិក​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​​​ត្អូញ​ត្អែរ​​អំពី​ការ​បំពេញ​ការ​ងារ​លើស​ម៉ោង​ គ្មាន​កិច្ច​សន្យា​ការ​ងារ​ត្រឹម​ត្រូវ​​ និង​ការ​​មិន​ទទួល​បាន​អត្ថប្រ​យោ​ជន៍​​ស្រប​តាម​​ច្បាប់​។ អ្នក​​ជំនា​ញ​ ​និង​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​លើ​ក​ឡើង​ថា បញ្ហា​នេះ មណ្តាល​មក​ពី​ភាព​ចន្លោះ​ប្រ​​​ហោង​ ​នៃការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ការ​ងារ​។​​​

យោងតាម​របាយការ​ណ៍​របស់ក្រុម​ប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍​កម្ពុជា​​ (CDC) ចេញផ្សាយ​កាល​ពីដើម​ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០​២៦ បាន​ឱ្យ​ដឹងថា ​នៅ​ក្នុង​​ឆ្នាំ​២០​២៥ ក្រុម​ប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា​បាន​ចុះបញ្ជី​គម្រោង​វិនិយោគថ្មី​​ចំនួន​៦៣០​ ក្នុង​ទំហំ​ទុន​វិនិយោគ​​សរុប​ប្រ​មាណ​ ១០ប៊ីលាន​ដុល្លារអាមេរិក ដែល​កើន​ឡើង​​៤៥ភាគរយ​ធៀប​នឹងរយៈពេល​ដូច​គ្នា​ក្នុង​​ឆ្នាំ​២០២៤។ ខណៈ​​ពេល ដែល​គម្រោង​ទាំងនេះ ​បាន​បង្កើត​ការ​ងារ​បាន​ប្រមាណ ៤៣៨​ ០០០ ​កន្លែង​ ​ការ​អនុវត្ត​លក្ខខណ្ឌ​ការ​ងារ​នៅក្នុង​វិស័យជួរមុខ​​មួយ​ចំនួន​នៅ​តែ​ជា​បញ្ហា​។​ ​

លោក នៀង ប៉ុនណារ៉ូត អាយុ​២០​ឆ្នាំ​ ជាបុគ្គលិកជនជាតិ​ខ្មែរ កំពុង​បម្រើ​ការងារ​ជា​អ្នករត់តុនៅ​ហាង​​មីទាញ​​ចិន​-ឥស្លាមមួយ ដែល​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ជនជាតិ​ចិន​ នៅ​តំបន់​ “​វិថីមាស” ​បាន​និយាយថា ជា​ធម្មតា​ ខ្លួន​​​ធ្វើ​​ការ​​ងារ​​ពី​១០​ម៉ោង​ ដល់​១២​ម៉ោង​ ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ ​ដោយ​គ្មាន​ថ្ងៃឈប់​សម្រាក​ច្បាស់​លាស់​។​

ប៉ុនណារ៉ូត​ ដែល​ស្រុក​កំណើត​នៅ​​ខេត្ត​កោះកុង​ បាន​បម្រើ​ការ​ងារនៅ​ភោជនីយដ្ឋាន​ដដែល​នេះ អស់​​រយៈ​​ពេល​​ ២​​ឆ្នាំ​ហើយ​​​​ បន្ទាប់ពី​បោះបង់​ការ​សិក្សានៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​ ​ត្រឹម​ឆ្នាំ​ទី​១ ជំនាញ​ទេស​​ចរណ៍​ ដើម្បី​រក​​ប្រាក់​ផ្គត់​ផ្គង់​គ្រួសារ​។​ យុវជន​រូបនេះ និយាយថា ដំបូងថៅកែ​តម្រូវ​ឱ្យ​ធ្វើ​ការ​តែ៨ម៉ោង​ ក្រោយ​មក​បាន​កើនឡើង​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​រហូត​ដល់​១២​ម៉ោង ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​​។​

លោក​និយាយ​ថា៖ «ពេលហ្នឹងគេថា ខ្វះបុគ្គលិក តែឥឡូវដូចអត់ខ្វះទេ តែនៅតែអត់បន្ថយម៉ោងវិញ»។

ប៉ុនណារ៉ូត បន្ត​ថា លោក​ទទួល​បាន​ប្រាក់ខែ​ ៣០០​ដុល្លារ ក្នុង​មួយ​ខែ ប៉ុន្តែមិន​ទទួល​បាន​ប្រាក់​ថែម​ម៉ោង​ ប្រាក់​លើក​ទឹកចិត្ត​ផ្សេងៗ​ និងគ្មាន​​បណ្ណ​បេឡា​ជាតិ​របប​សន្តិសុខ​សង្គម​ (ប.ស.ស) ឡើយ​។​ លើ​ស​ពី​នេះ​​ទៅ​ទៀត​នោះ ​រាល់ពេលដែល​លោក​សុំអនុញ្ញាតច្បាប់សម្រាកម្ដងៗ ថៅ​កែ​​​បានកាត់ប្រាក់ចំនួន ១០ដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយថ្ងៃ។

តែយ៉ាងណាយុវជនវ័យ២០ឆ្នាំរូបនេះ នៅបន្តធ្វើការនៅហាងដដែល​នេះ ដោយមិនប្រកែក​រឿងលក្ខខណ្ឌការ​​ងារ​ជាមួយថៅកែឡើយ ព្រោះថា រូប​គេ​មិនបានដឹងអំពី​ច្បាប់ការងារ ប៉ុន្តែ​យុវជន​រូបនេះ​ ​ក៏ចង់​បាន​លក្ខ​ខណ្ឌ​​​ប្រសើរ​ជាងនេះដែរ។​

លោកនិយាយ​ថា៖ «បើអាចចង់សុំឱ្យគាត់ជួយទម្លាក់ម៉ោងធ្វើការ និងសុំឱ្យមានថ្ងៃ Day off [ថ្ងៃឈប់សម្រាក] ឱ្យដូចដើមវិញ ព្រោះពីមុនធ្វើការតែ៨ម៉ោង បន្ទាប់មកគេ​ [ថៅកែ] ឡើង១០ម៉ោង ក្រោយមកឱ្យធ្វើ ១២ម៉ោងវិញ […] បើអាចចង់សុំធ្វើការត្រឹម៨ម៉ោង ឬ១០ម៉ោងដូចមុន និងអាចឈប់១ថ្ងៃក៏បាន ២ថ្ងៃក៏បានក្នុង១ខែ»។

នៅខណ្ឌមានជ័យវិញ កញ្ញា ហាំង និតនីសា មានវ័យ១៧ឆ្នាំ មក​ពីខេត្ត​ស្វាយ​រៀង​​​​ ធ្លា​ប់​​​​បម្រើ​ការ​ងារ​​នៅ​ហាង ដែល​គ្រប់គ្រងដោយ​​ជន​​ជាតិ​ចិន​ ៣កន្លែងមក​ហើយ​ ទាំង​នៅខេត្តព្រះសីហនុ និងនៅ​រាជធានី​ភ្នំ​ពេញ​​​។​​​

ការ​​ងារ​​ចុង​ក្រោយ​​របស់​​នាង​​ គឺ​ធ្វើការជា​អ្នក​កក់​សក់​​នៅហាងសាឡនរបស់ជនជាតិ​ចិន​មួយកន្លែង​នៅ​បណ្ដោ​យ​ផ្លូវ ៦០ម៉ែត្រ​ រាជធានីភ្នំពេញ ដោយ​​ទទួល​បាន​ប្រាក់​ខែ​ ១៥០​ដុល្លារក្នុង​​​មួយ​ខែ និង​​គ្មាន​កិច្ច​សន្យា​​ការ​ងារច្បាស់​លាស់​​​។​

ជា​កូន​ពៅក្នុង​គ្រួសារ ​ដែ​ល​មាន​បងប្អូនបង្កើត​៣​នាក់​ យុវតី​រូបនេះ​ត្រូវ​ធ្វើ​ការ​ងារ​ពីម៉ោង​ ១២​ថ្ងៃត្រង់​ដល់​ម៉ោង១២យប់ ហើយពេលខ្លះ ត្រូវ​ធ្វើ​ការងារ​យូរ​ជាងនេះ ​នៅពេលមានភ្ញៀវច្រើន ដោយគ្មានប្រាក់​បន្ថែម​​ម៉ោង​​​​។ និតនីសា និយាយថា ក្នុង​មួយ​ខែ​ នាង​អាច​សម្រាក​បាន​តែ​២ថ្ងៃ​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​មិន​អាច​ឈប់​ថ្ងៃចុង​​​​សប្តាហ៍​បានទេ។​

យុវតីមាឌតូចសម្បុរស្រអែមរូបនេះ​ និយាយថា៖ «ធ្វើជាប់រហូតហ្នឹងបង អត់មានថ្ងៃឈប់ទេ…គាត់ (ថៅកែ) អត់ឱ្យ day off ចំថ្ងៃសុក្រសៅរ៍អាទិត្យទេបង ព្រោះអីសុក្រសៅរ៍អាទិត្យមាន​ភ្ញៀវ​ច្រើន»។

យុវតី​រូបនេះបន្តថា ថៅកែរបស់នាង​តែងតែ​សន្យា​ផ្តល់​ប្រាក់​បន្ថែម​ ប៉ុន្តែ​មិនដែល​ធ្វើ​តាម​ការ​សន្យាទេ​។​

ក្រៅ​​​ពី​បញ្ហា​លក្ខខណ្ឌ​ការ​ងារ​ និតនីសា បាន​អះអាងថា នាងប្រឈម​នឹង​ឥរិយាបថ​មិន​សមរម្យ​​របស់​ភ្ញៀវមួយ​​ចំនួន​​រួម​មាន​ការ​ប៉ះ​ពាល់​​រាង​កាយ និង​ការ​បបួល​ទៅ​ក្រៅ​ជាមួយ​។

និត​នីសា អះអាងថា៖ «គាត់មកកក់សក់នៅហាងខ្ញុំៗអ្នកកក់ឱ្យ។ ពេល [គាត់] ​ដេកកក់សក់អ៊ីចឹង ដៃ [គាត់] ​លើកមក​​ក្ដិច​ថ្ពាល់ខ្ញុំ”។  នាង​បន្តថា៖ “[ គាត់] ឆាតសួរ  [គាត់​] ឆាតមកតាមតេឡេ​ក្រាមខ្ញុំហ្នឹងសួរថា ‘តើអ្នកចង់ចេញ​ក្រៅជា​​មួយ​​ខ្ញុំ​ទេ​?​ [ គាត់ ] ថា មួយយប់ឱ្យ១៥០[ដុល្លារ]»។

និតនីសា អះអាងថា ថៅកែរបស់​នាងក៏ដឹងរឿងនេះដែរ ប៉ុន្តែ​មិន​បានចាត់វិធានការ​ការ​ពារ​ទេ ផ្ទុយទៅវិញ​បាន​​​​ជំរុញ​ឱ្យ​នាង​​ទៅ​​ជា​មួយ​ភ្ញៀវ​ ក៏ប៉ុន្តែនាង​បានបដិសេធ។

បន្ទាប់​ពី​ធ្វើការនៅហាងសាឡននេះ បាន​ប្រមាណជាកន្លះឆ្នាំ និតនីសា បាន​សម្រេចចិត្តឈប់ធ្វើ​ការ​កាលពី​​ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ទោះបី​ជា​ត្រូវបានដំឡើងប្រាក់​ឈ្នួល​ដល់២០០ដុល្លារក្នុង​មួយ​ខែ​ក៏ដោយ។

ចំណែក​អតីត​បុគ្គលិក​ម្នាក់​ទៀត ដែលធ្លាប់​ធ្វើការនៅហាងសាឡនជាមួយកញ្ញា និត​នីសា ដែរនោះ គឺកញ្ញា វន់ ណារី បានប្រាប់ Press Start Cambodia ថា នាងក៏ជួបបញ្ហាទាំងនេះដូចគ្នាដែរ រួម​ទាំង​ធ្វើ​ការ​​​លើស​​​ម៉ោង ​និង​ស្ថានភាព​ខ្លះ​ ដែល​នាងមិន​ពេញចិត្ត​ ដែលធ្វើឱ្យនាងសម្រេច​ចិត្តឈប់ពីការ​ងារកាល​​ពីដើម​​ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។

កញ្ញា វន់ ណារី​ អះអាងថា៖«ខ្ញុំអត់ចូលចិត្តមេខ្ញុំត្រង់កន្លែងរបៀបថា ធ្វើការកន្លែងចិន…​ យើងអត់ព្រមទៅ [​គាត់​] និយាយជាមួយនឹងថៅកែយើង»។​ 

ច្បាប់ការងារនៃប្រទេសកម្ពុជា១៩៩៧ បានចែងពីការហាមការរើសអើងពូជសាសន៍ ភេទជាដើម ក្នុងការសម្រេចជួល តំឡើងថ្នាក់ ផ្តល់កម្រៃ ឬការផ្ដាច់កិច្ចសន្យាការងារចំពោះបុគ្គលិក។ ច្បាប់នេះក៏ធានានូវប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាសម្រាប់កម្មករឱ្យមានជីវភាពសមរម្យ ធានាប្រាក់ឈ្នួលស្មើគ្នាសម្រាប់ការងារដែលមានលក្ខខណ្ឌដូចគ្នាផងដែរ។ ច្បាប់ការងារនេះក៏ចែងឱ្យមាន​សុវត្ថិភាព និងអនាម័យនៅ​កន្លែង​ធ្វើ​ការ​។

ថៅកែជនជាតិ​ចិននៅ​អាហារដ្ឋានមួយកន្លែងនៅម្ដុំផ្សារថ្មី រាជធានីភ្នំពេញសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ​បាន​ប្រាប់ថា ហាង​របស់​អ្នក​ស្រី​មានបុគ្គលិកខ្មែរកំពុងធ្វើការចំនួន ៥នាក់ ហើយ​ពួកគេទទួលបានប្រាក់ខែចាប់​ពី ២០០ ដល់​ ៨០០ ដុល្លារក្នុងមួយ​ខែ។

ម្ចាស់អាហារដ្ឋានរូបនេះឱ្យដឹងថា ក្នុងមួយថ្ងៃ បុគ្គលិករបស់​អ្នកស្រី​ត្រូវធ្វើការពីម៉ោង ៨ព្រឹក ដល់ម៉ោង ២រសៀល និងពីម៉ោង ៤រសៀល ដល់ម៉ោង ៩យប់ ហើយក្នុងមួយខែ អាចសម្រាកបាន១ថ្ងៃ។ តែយ៉ាងណា អ្នក​ស្រី​ថា បុគ្គលិកដែល​ធ្វើការនៅថ្ងៃឈប់​សម្រាក គឺ​តាម​គោល​ការណ៍​ស្ម័គ្រចិត្តរបស់បុគ្គលិកម្នាក់ៗ និង​ទទួល​បានប្រាក់បន្ថែម​ពីចន្លោះពី​ ១០ដុល្លារ ទៅ ៨០​ដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃ អាស្រ័យលើប្រាក់ខែគោលរបស់​​បុគ្គ​លិក​​ម្នាក់ៗ។

អ្នកស្រីនិយាយ​ថា៖ «នៅថ្ងៃបុណ្យទាន ឬថ្ងៃឈប់សម្រាក យើងត្រូវបើកហាងធម្មតា ដើម្បីផ្តល់​សេវាកម្មដល់អតិថិជន […] នៅថ្ងៃបុណ្យមានភ្ញៀវច្រើនជាងធម្មតា។ អ៊ីចឹង យើងមិនអាចសម្រាកបានទេ»។

អ្នក​ស្រី​ទទួលស្គាល់ថា បុគ្គលិកធ្វើការនៅហាង​របស់​អ្នក​ស្រី​គ្មានបណ្ណបេឡាជាតិរបបសន្តិសុខសង្គម (ប.ស.ស) និងពុំមានកិច្ច​សន្យាការងារទេ​ ប៉ុន្តែ​ថា អ្នកស្រី​បាន​ផ្ដល់​នូវ​អា​ហារ​​ កន្លែងស្នាក់នៅ ព្រមទាំងប្រាក់សម្រាប់ថ្លៃថ្នាំពេលបុគ្គលិក​ឈឺ។

ទោះបីជា​យ៉ាងណា អ្នក​ស្រី​បាន​លើក​ឡើង​ពីឧបសគ្គផ្នែក​ភាសា​ និង​​ការ​បោះ​បង់ការ​ងារ​ គឺជា​បញ្ហា​ប្រ​ឈម​​​មួយ ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​អ្នក​ស្រីពិបាក​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​ឱ្យ​បាន​ពេញលេញ​ទៅ​តាម​ច្បាប់ការ​ងារ ដូច​ជា​ការ​ធ្វើបណ្ណ​ ប.ស.ស និង​កិច្ច​សន្យា​ការ​ងារ​ជាដើម​។​ អ្នកស្រី​អះអាងថា កន្លង​មក​ធ្លាប់មានបុគ្គលិកខ្មែររបស់​អ្នកស្រី​បបួលគ្នាជាង១០នាក់ឈប់​ពី​ការងារ​។

អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «មិនមែនថា យើងមិនចង់គោរពច្បាប់ការងារទេ តែយើងចង់ណាស់ ព្រោះ​ច្បាប់ការ​ងារ​​​មានគ្រប់ប្រទេស ដូចនៅចិនក៏មានដែរ។ ចំពោះបុគ្គលិកខ្មែរ ដែលធ្វើការនៅ​ហាងខ្ញុំផ្ទាល់នេះ យើងក៏ចង់​ចុះកិច្ចសន្យាការងារជាមួយពួកគេដែរ ក៏ប៉ុន្តែពួកគេមិនសូវឋិត​ថេរ​ទេ។ ពេលពួកគេនឿយហត់ក៏​រត់​ចោល​ការងារ”។

យោងតាម​របាយការណ៍ឆ្នាំ​២០២៥ ​ដដែល​របស់ CDC បាន​ឱ្យ​ដឹងថា វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម​ទទួល​បាន​ទុ​ន​វិនិ​យោគ​​ច្រើន​ជាងគេ ប្រមាណ ៥,៦​ ប៊ីលាន​ដុល្លារ​ បន្ទាប់មក​មាន​វិស័យ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ ប្រមាណ ៣,៨ ​ប៊ីលានដុល្លារ​ វិស័យ​កសិកម្ម និង​កសិឧស្សាហកម្ម​ ទទួលបាន​ទុន​វិនិយោគ​ប្រមាណ ៤៣៦​លាន​ដុល្លារ និង​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ ប្រមាណ​ ១៧៥​លាន​ដុល្លារ​។​ ក្នុង​ចំណោម​ប្រភព​ទុនវិនិយោគ​ទាំង​នេះ​ ប្រទេស​ចិន​នៅតែ​ជា​ប្រទេសនាំមុខ​គេនៅក្នុង​ការ​បណ្តាក់​ទុន​វិនិយោគ​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​២០២៥​ ដោយ​មាន​ចំណែក​ជាង​ ៥០​ភាគរយ​នៅក្នុង​ចំណោម​ទុន​វិនិយោគ​សរុប​ពីបរទេស​។​

​តាមរយៈ​​សេចក្តីប្រកាស​ព័ត៌មាន​កាល​ពីថ្ងៃទី​១៣ ខែមេសា​ ឆ្នាំ​២០២៦​នេះ​ ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​អភិវឌ្ឍ​ន៍​កម្ពុជា (CDC) បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា នៅក្នុង​ត្រី​មាស​ទី​១ ឆ្នាំ​នេះ ​មាន​គម្រោង​​វិនិយោគ​​១៤៦​ ដែល​មាន​ទុន​វិនិយោគ​សរុប​ប្រមាណ​ ២,៥​ប៊ីលាន​ដុល្លារ​អាមេរិក ត្រូវ​បាន​ចុះ​បញ្ជី ដែល​​អាច​បង្កើត​ការ​ងារ​បាន​ប្រមាណ​ ៨២ ០០០ ​​កន្លែង​។

លោក ឃុន ថារ៉ូ អ្នក​គ្រប់​​គ្រង​កម្មវិធី​ការងារ​ នៃ​អង្គការ​សង់ត្រាល់ លើកឡើង​ថា មកដល់ពេលនេះ លោកមិន​​​ទាន់​​បាន​សិក្សាស្រាវជ្រាវ ឬអង្កេតករណីលក្ខខណ្ឌការងាររបស់បុគ្គលិកខ្មែរនៅតាមហាងគ្រប់គ្រង​ដោ​យ​​ជន​ជាតិ​​ចិ​ន​​​នៅឡើយទេ ហើយ​​​លោកក៏មិនធ្លាប់ទទួលបានបណ្ដឹងពីបុគ្គលិកទាក់ទងនឹបញ្ហានេះដែរ​។

តែ​យ៉ាង​ណាលោក ឃុន ថារ៉ូ ថា ករណីនេះ ក្រសួងការងារមានតួនាទីចុះអធិការកិច្ច ឬចុះពិនិត្យតាមហាង​ដែល​ដំណើរ​ការ​ដោយ​ជន​បរទេស​ ទើបធានានូវការអនុវត្តន៍ច្បាប់ការងារកម្ពុជាបានពេញលេញ ហើយ​និ​យោ​​ជកត្រូវ​អនុវត្ត​តាម​គោលការណ៍​ច្បាប់​កម្ពុជា។​

លោកមាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «អ្វីដែលសំខាន់គឺ ការចុះទៅធ្វើអធិការកិច្ចរបស់ក្រសួងការងារ ដែល​មានមន្ត្រីអធិការកិច្ចហ្នឹង មានកាតព្វកិច្ចក្នុងការត្រួតពិនិត្យនៅក្នុងការចុះទៅ ដើម្បីពិនិត្យមើលថា តើការចុះបញ្ជីសហគ្រាស គ្រឹះស្ថានឬក៏ផ្នែកសេវាកម្ម ដែលមានថៅកែជាជនជាតិចិន…និយោជក ដែលជាជនជាតិចិនទាំង​អស់ហ្នឹង គឺត្រូវបំពេញនូវកាតព្វកិច្ចអនុវត្តទៅតាមគោលការណ៍ច្បាប់នៅក្នុងរាជាណាចក្រកម្ពុជា»។

អ្នកស្រី អ៊ូ ទេពផល្លីន ប្រធានសហជីពកម្មករចំណីអាហារនិងសេវាកម្ម (CFSWF) សង្កេតឃើញថា កន្លង​មក មាន​បុគ្គលិក​ខ្មែរជួប​ប្រទះ​បញ្ហា​មួយចំនួន​នៅពេល​ធ្វើ​ការ​ងារ​នៅ​ហាងចិន​ ដូចជា​ការ​បញ្ឈប់​ពីការ​​ងារ​​ភ្លាមៗ​ ដោយ​អត់​បើក​ប្រាក់​ឈ្នួល គ្មាន​ប្រាក់ថែម​ម៉ោងពេល​ធ្វើ​ការ​លើស​ម៉ោង​កំណត់​ ការ​រើស​អើង​ការ​​​កា​ត់ប្រាក់​ឈ្នួល​តាម​អំពើចិត្ត​ និង​ការ​ប្រើ​ពាក្យ​អសុរោះ​ជា​ដើម​ ហើយ​មូលហេតុដែលបណ្ដាល​ឱ្យមាន​បញ្ហា​ទាំង​នេះកើតមានឡើង ទំនងជាពាក់ព័ន្ធនឹងភាពសកម្មរបស់អាជ្ញាធរ។​

អ្នកស្រីបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំមើលឃើញថា អាភាពមិនសកម្មពីអាជ្ញាធរអីហ្នឹងហើយ ដែលធ្វើឱ្យជនជាតិបរទេស​ព្រហើនៗតែម្ដង… វាហាក់បីដូចជាអាជ្ញាធរហ្នឹងអត់មានអំណាចអី…​ម៉្លោះ​ហើយកាលណាអាជ្ញាធរចាញ់ច្រាបទៅ ពលរដ្ឋសាមញ្ញ កម្មករ​សា​មញ្ញ​ហ្នឹងរឹតតែគ្នាហ្នឹងអត់មានខ្នងបង្អែក ឬក៏អត់មានទីពឹង»។

​​​អ្នកស្រី​ស្នើឱ្យ​រដ្ឋាភិបាលស្វែងយល់ពីបញ្ហាពិតដែលបុគ្គលិក​ខ្មែរ​ជួបប្រទះ និងដោះស្រាយ​បញ្ហាទាំងនោះឱ្យ​មានប្រសិទ្ធភាព។

លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកការងារទូទៅ នៃអង្គការលីកាដូ ប្រាប់ថា តាមការសង្កេតរបស់លោក បុគ្គលិក​បម្រើ​ការ​នៅ​ហាង ឬភោជនីយដ្ឋានជាច្រើនដែល​គ្រប់គ្រងដោយ​ជនបរទេស​ ជាពិសេសហាងចិន មិនទទួល​បាន​ការ​​គោរព​​តាមច្បាប់ការងារពេញលេញ​​នោះទេ ដោយ​បុគ្គលិកទាំងនោះត្រូវបានរំលោភបំ​ពាន​សិទ្ធិការងារ ដូចជា​ការធ្វើការ​ងារ​ច្រើនម៉ោង​ជាងច្បាប់ការងារកំណត់​ ការបើកប្រាក់ខែមិនសូវទៀងទាត់ និងអ្នកខ្លះមិនបានឈប់សម្រាកតាមច្បាប់​ការងារ ព្រមទាំងគ្មាន​ប័ណ្ណ ប.ស.ស ជាដើម។

លោកបន្ថែមថា៖ «បុគ្គលិក និងកម្មករខ្លះត្រូវបានបញ្ឈប់ ឬបណ្តេញចេញពីការងារដោយខុសច្បាប់ការ​ងារ និងមិនទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍តាមច្បាប់ការងារ ឬអ្នកខ្លះរងអំពើហិង្សាជាដើម ។ ករណីទាំងនេះ អ្នក​ខ្លះគាត់បានប្តឹងទៅសមត្ថកិច្ចដែលពាក់ព័ន្ធ និងអ្នកខ្លះក៏មិនបានប្តឹង”។

ករណីនេះ លោក អំ សំអាត លើកឡើង​ថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធត្រូវអនុវត្តតាមច្បាប់ការងារ​ឱ្យមាន​ប្រសិទ្ធភាពរួមទាំង​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​ច្បាប់​ការ​ងារ​ដល់​ថៅកែជា​ជនបរទេស​ និង​មាន​វិធានការ​លើបុគ្គលណា ដែលមិនគោរ​ព​ច្បាប់ការងារ រំលោភសិទ្ធិការងារលើបុគ្គលិក និងកម្មករ។

ទោះបីជា​យ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ លោក ស៊ុន មេសា បានបញ្ជា​ក់​​​ថា ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ក្រសួងបានចុះត្រួតពិនិត្យជាច្រើនដង រួមមានទាំងអធិការកិច្ចទូទៅ និងអធិការកិច្ចពិសេស សរុបជាង ១ម៉ឺន​លើក។

លោក មេសា មាន​ប្រសាសន៍​ថា តាមលទ្ធផល នៃការចុះត្រួតពិនិត្យទាំងនេះ បានបង្ហាញថា ប្រមាណ ៩៩,២៥ ភាគរយ នៃកន្លែងធ្វើការអនុលោមតាមច្បាប់ការងារ។ តែយ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការ​ងារ​រូបនេះ ផ្ដល់យោបល់​ថា ក្នុងករណីដែល​កម្មករណាដឹង ឬប្រឈមមុខនឹងបញ្ហានៅកន្លែងធ្វើការដូចជា ខ្វះលក្ខខណ្ឌការងារសមរម្យ​ជាដើម គួរតែទាក់ទងទៅកាន់ក្រសួងការងារ និងរាយ​ការណ៍ពីបញ្ហាទាំងនោះ ដើម្បីឱ្យក្រសួងអាចជួយ​ដោះស្រាយ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទុក្ខកង្វល់របស់បងប្អូនទាំងអស់គ្នា វាជាកង្វល់របស់ក្រសួង។ អ៊ីចឹង​សូមបងប្អូន​​ទាំងអស់​គ្នា ដែលមានបញ្ហាទាក់ទងមកក្រសួងទៅកាន់លេខ១២៨៦។ ប្រសិ​ន​បើ​​​មានបញ្ហាអាចទាក់​ទងមកក្រសួង ដើម្បីឱ្យក្រសួងដឹងអំពីបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹង។ លើសម៉ោងក្តី  លក្ខខណ្ឌការងារក្តី  សូមទាក់​ទង​​មក​យើង ដើម្បីឱ្យយើងបានដឹង ហើយយើងជួយបងប្អូនទាំង​អស់គ្នា»

យោង​តាមរបាយការណ៍​របស់​ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី២០ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ បានឱ្យ​ដឹង​​​ថា នៅឆ្នាំ២០២៤ មានក្រុមហ៊ុន និងសហគ្រាសចិន​បានចុះបញ្ជីនៅក្រសួង​ពា​ណិ​ជ្ជកម្ម​ចំនួន ២ ៩២១​។ ចំនួននេះ បានកើនឡើង ២០,៦៥ ភាគរយ បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៣។

ជាមួយគ្នានេះ ត្រឹមដំណា​ច់​​ឆ្នាំ២០២៤ មានហាងលក់ភេសជ្ជៈ និងអាហារដ្ឋានចិនចំនួនជាង ១ពាន់​កន្លែង​ បានដំណើរ​ការអាជីវកម្ម ក្នុងនោះមាន ៤៤៦ទីតាំងស្ថិតនៅរាជធានីភ្នំពេញ និង ៦៩១​ទីតាំង​ទៀត​នៅ​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ។ នេះបើ​តាមក្រសួងពាណិជ្ជកម្មដែលដកស្រង់ផ្សាយដោយសារ​ព័ត៌មាន​ក្នុង​ស្រុក​​​​​៕

អត្ថបទគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍