ស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានចេញសេចក្តីបំភ្លឺជុំវិញការចាប់ផ្សឹកអតីតព្រះសង្ឃ ជា វុទ្ធី ដែលសកកម្មរឿងព្រំដែនដោយសំអាងថាបានប្រព្រឹត្តខុសព្រះវិន័យសង្ឃ និងជាប់ចោទពីបទ«ញុះញង់» ខណៈសាច់ញាតិតចាត់ទុកថា សំណុំរឿងនេះជារឿងអយុត្តិធម៌។
សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ ដែលចេញនៅថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឱ្យដឹងថា សមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនអតីតព្រះសង្ឃ ជា វុទ្ធី តាមដីកាបង្គាប់ឱ្យនាំខ្លួនរបស់តុលាការក្រុងភ្នំពេញកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ របស់ចៅក្រមស៊ើបសួរសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម»។
បើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានដដែល អតីតព្រះសង្ឃ ជា វុទ្ធី បានប្រព្រឹត្តខុសព្រះវិន័យសង្ឃបង្កឱ្យប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់តម្លៃ នៃព្រះពុទ្ធសាសនា ដោយលួចមានទំនាក់ទំនងស្នេហាជាមួយស្ត្រីជាច្រើន។
បច្ចុប្បន្នអតីតព្រះសង្ឃ ជា វិទ្ធី ត្រូវសមត្ថកិច្ចបញ្ជូនខ្លួនទៅតុលាការ ហើយត្រូវចៅក្រមស៊ើបសួរ នៃសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញចេញដីកាឲ្យឃុំខ្លួនជាបណ្តោះអាសន្នក្នុងពន្ធនាគាររាជធានីភ្នំពេញ ។
យ៉ាងណា ម្តាយរបស់អតីតព្រះសង្ឃ ជា វុទ្ធី អ្នកស្រី ចាន់ ម៉ៅ បង្ហាញការឈឺចាប់ និងចាត់់ទុកការសម្រេចចោទប្រកាន់ពីបទ «ញុះញង់» នេះថាគឺជារឿងអយុត្តិធម៌សម្រាប់កូនប្រុសអ្នកស្រី។
អ្នកស្រី គូសបញ្ជាក់ថា អតីតព្រះសង្ឃ ជា វុទ្ធីដែលតែងតែឈឺឆ្អាលរឿងសង្គមជាតិ ជាពិសេសជនសង្ស័យតែងខ្វាយខ្វល់រឿងទឹកដី និងបានចេញមុខជួយកៀរគរប្រមូលថវិកាជួយជនភៀសសឹក ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយសង្គ្រាមថៃឈ្លានពានដីខ្មែរ ថែមទៀតផង។
អ្នកស្រីបន្តថា៖«ខ្ញុំសុំអំពាវនាវទៅរដ្ឋអំណាចទាំងអស់ ទាំងថ្នាក់លើទាំងថ្នាក់ក្រោម ខ្ញុំមានម្រាមដៃ១០ជួយបន្ធូរបន្ថយឱ្យកូនខ្ញុំឱ្យរួចខ្លួនផង! (កន្លងមកកូនខ្ញុំ) ជួយមានអង្ករទឹកត្រី ទឹកស៊ីអ៊ីវ លុយកាក់យកទៅជួយអ្នកភៀសសឹក! បានជួបកូនម្សិលមិញ គាត់ផ្តាំឱ្យខ្ញុំថែទាំសុខភាពឱ្យបានល្អ។ ជួយខ្ញុំផង អយុត្តិធម៌ ខ្ញុំមានតែម្រាមដៃ១០ ខ្ញុំអត់ចេះច្បាប់ចេះទម្លាប់»។
ជុំវិញរឿងនេះគេហទំព័រ Press Start Cambodia មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញរឿងនេះពីអ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃលោក ទូច សុខៈ និងអ្នកនាំពាក្យស្នងការក្រុងភ្នំពេញលោក សំ វិច្ឆិកា បានទេ ដោយទូរសព្ទចូលជាច្រើនដងតែមិនមានអ្នកទទួល។
សម្រាប់ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅ នៃអង្គការ ការពារសិទ្ធិមនុស្សលីការដូ(Licadho) លោក អំ សំអាត កត់សម្គាល់ថា អតីតព្រះសង្ឃ ជា វុទ្ធី ជាព្រះសង្ឃដែលចូលរួមដ៏សកម្មជាក្នុងកិច្ចការសង្គម និងតែងតែបញ្ចេញមតិតាមបណ្តាញសង្គមរឿងព្រំដែនជាដើម។លោកបន្តថា ការចាប់ផ្សឹកព្រះសង្ឈ ជា វុទ្ធី នេះថាជាការរំលោភបំពានសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិធ្ងន់ធ្ងរ ហើយបទចោទ«ញុញង់»នេះជាបទចោទពេញនិយមនៅកម្ពុជាថែមទៀតផង។
លោកបន្តថា៖«ការចោទប្រកាន់នេះវាប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់សិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ ជាពិសេសគឺសិទ្ធិ និងសេរីភាពក៏ដូចជាលំហរ នៃសេរីភាពបញ្ចេញមតិរបស់ពលរដ្ឋ។យើងក៏កត់សម្គាល់ឃើញដែរថា ក្នុងអំឡុងពេលដែលមានជម្លោះព្រំដែនមកទល់ពេលនេះ មានមនុស្សជាច្រើន ដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន ហើយនិងចោតប្រកាន់ទាក់ទងការិះគន់ ទៅលើបញ្ហាជម្លោះព្រំដែន ហើយបទល្មើសដែលចោទប្រកាន់ច្រើនជាងគេ គឺបទល្មើស ញុះញង់។ហេតុផលផ្សេងទៀតដែលលើកយកមកវាគ្រាន់តែជា ហេតុផលមួយដើម្បីជួយគាំទ្រទៅលើបទល្មើសនៃការចោទប្រកាន់ទាកទងបទញុះញង់»។
យ៉ាងនេះក្តី អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សជាន់ខ្ពស់រូបនេះ បានអំពាវនាវឱ្យតុលាការទម្លាក់បទចោទ និងដោះលែងអតីតពព្រះសង្ឃ ជា វុទ្ធី ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ដើម្បីមានឱកាសជួយកិច្ចការសង្គមឡើងវិញ ដែលជាផ្នែកមួយជួយអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេស និងដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។
កាលពីថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ សមត្ថកិច្ចខេត្តបាត់ដំបង បានចាប់ផ្សឹកព្រះតេជគុណ ជា វុទ្ធី គង់នៅវត្តធម្មនិមិត្តរាជបុប្ផារាម ហៅវត្ដប៉ាឆា ក្នុងក្រុងបាត់ដំបង ដោយមិនបានបញ្ជាក់ពីមូលហេតុ ខណៈព្រះអង្គតែងសកម្មបញ្ចេញមតិតាមបណ្តាញសង្គម រិះគន់ភាពអសកម្មរបស់រដ្ឋាភិបាល រួមទាំងបញ្ហាព្រំដែន។
របាយការណ៍របស់អង្គការ ការពារសិទ្ធិមនុស្ស លីកាដូ ស្តីពី «អ្នកជាប់ឃុំដោយប្រើសិទ្ធិ» បានកត់ត្រាចំនួនអ្នកទោសដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារគិតត្រឹមថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ សរុបមានចំនួន៩៨នាក់។
របាយការណ៍ដដែលបញ្ជាក់ថា អាជ្ញាធរ និងស្ថាប័នអនុវត្តច្បាប់មួយចំនួន បន្តចាប់ ឃាត់ និងឃុំខ្លួន អ្នកនយោបាយ អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជនដីធ្លី សហជីព អ្នកសារព័ត៌មាន និងអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមមួយចំនួន ដោយចោទប្រកាន់ពីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌផ្សេងៗ ដោយសារតែភាពសកម្មនិយម ឬការបញ្ចេញមតិ របស់អ្នកទាំងនោះ។
បើទោះជាបែបណា ការចោទប្រកាន់ដែលចេញដោយស្ថាប័នរដ្ឋនេះ ត្រូវរងការរិះគន់ថាកម្ពុជាហាក់អនុវត្តមិនស្របនឹងស្មារតី នៃច្បាប់។នៅក្នុងខ្លឹមសារ នៃច្បាប់បានចែងដោយជាក់លាក់ស្តីពីការគាំពារ និងផ្តល់សិទ្ធិអំណាចទៅលើសិទ្ធិសេរីភាព នៃការបញ្ចេញមតិដ៏ទូលំទូលាយ។
ជាក់ស្តែងរដ្ឋធម្មនុញ្ញត្រង់បញ្ញត្តិមាត្រា៤១ កំណត់ថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ មានសេរីភាពខាងការបញ្ចេញមតិរបស់ខ្លួន សេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន សេរីភាពខាងការបោះពុម្ពផ្សាយ សេរីភាពខាងការប្រជុំ។
លើសពីនេះ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ មាត្រា៣៥ ក៏បានកំណត់ដែរថាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទ មានសិទ្ធិចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងជីវភាពនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និង វប្បធម៌របស់ប្រទេសជាតិ។សេចក្ដីស្នើទាំងឡាយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ត្រូវបានទទួលការពិនិត្យ និងដោះស្រាយយ៉ាងហ្មត់ចត់ពីអង្គការរដ្ឋ៕