មជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ (CCIM) បានបង្ហាញថា បរិយាកាសប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២៥ បានរងសម្ពាធកាន់តែស្មុគស្មាញ និងបន្តធ្លាក់ចុះ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០២៤។ នេះបើយោងតាម «របាយការណ៍ស្តីពីបញ្ហាប្រឈមនៃប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យឆ្នាំ២០២៥» ដែលចេញផ្សាយដោយ CCIM នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។
របាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំនេះ ធ្វើឡើងតាមរយៈការសិក្សាស្រាវជ្រាវពេញមួយឆ្នាំ២០២៥ ពោលគឺចាប់ពីថ្ងៃទី០១ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដោយផ្អែកលើការស្ទង់មតិតាមអនឡាញជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាន និងពលរដ្ឋអ្នកសារព័ត៌មានចំនួន ១០៩នាក់ ការពិភាក្សាជាក្រុមចំនួន ៤ក្រុម ការសម្ភាសអ្នកផ្តល់ព័ត៌មានគន្លឹះចំនួន ៩ក្រុម ព្រមទាំងការដកស្រង់ទិន្នន័យពីឯកសារដែលមានស្រាប់។
តាមរយៈរបាយការណ៍ដដែលនេះ អ្នកសារព័ត៌មាន បានសម្តែងក្តីព្រួយបារម្ភ ចំពោះការគំរាមកំហែងផ្នែកច្បាប់ និងសុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួន ក្នុងនោះ មានអ្នកសារព័ត៌មានចំនួន ៦៩% បានរាយការណ៍ពីការព្រួយបារម្ភខ្លាំងអំពីការចាប់ខ្លួន និង ៣៩% មានការបារម្ភពីសុវត្ថិភាព។ ដោយឡែក ៩៤% នៃអ្នកចូលរួមផ្ដល់ការស្ទង់មតិ បានបង្ហាញពីក្តីបារម្ភចំពោះហានិភ័យ នៃការជាប់ពន្ធនាគារ ឬចំណាត់ការតាមផ្លូវច្បាប់ បន្ទាប់ពីពួកគេចុះផ្សាយព័ត៌មាន។
CCIM បានរកឃើញរបកគំហើញសំខាន់ៗចំនួន ៩ចំណុច ដែលស្ថាប័ន និងអ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យបានជួបប្រទះក្នុងឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅ។ បន្ថែមលើបរិយាកាសការងារដែលពោរពេញដោយសម្ពាធ អ្នកសារព័ត៌មានតែងតែជួបហានិភ័យខ្ពស់ និងបារម្ភពីសុវត្ថិភាពកាន់តែខ្លាំង នៅពេលពួកគេរាយការណ៍ពីប្រធានបទរសើបៗ ដូចជា បញ្ហាអំពើពុករលួយ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងការរុករកធនធានធម្មជាតិដោយខុសច្បាប់។
របាយការណ៍ CCIM បានគូសបញ្ជាក់ថា៖ «ការរាយការណ៍ព័ត៌មានអំពីប្រធានបទរសើប ជាពិសេសអំពើពុករលួយ និងការរុករកធនធានធម្មជាតិដោយខុសច្បាប់ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងការបំផ្លិចបំផ្លាញព្រៃឈើ ត្រូវបានរកឃើញថា បង្កឱ្យមានការក្តីបារម្ភកាន់តែខ្ពស់ ក្នុងចំណោមអ្នកសារព័ត៌មាន។ ការរាយការណ៍លើប្រធានបទទាំងនេះ ត្រូវបានភ្ជាប់ជាញឹកញាប់ជាមួយនឹងការប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែង និងចំណាត់ការតាមផ្លូវច្បាប់ ដែលធ្វើឱ្យក្លាយជាការងារដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ បំផុតសម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានដូចដែលបានកត់ត្រានៅក្នុងការសិក្សានេះ»។
លើសពីនេះ របាយការណ៍ក៏បានកត់សម្គាល់ពីសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់អ្នកសារព័ត៌មានដែរ ដោយក្នុងនោះមាន ៣០% នៃអ្នកចូលរួមស្ទង់មតិបានអះអាងថា ពួកគេបានស្វែងរកសេវាប្រឹក្សា ព្យាបាល ឬការគាំទ្រផ្នែកសុខភាពផ្លូវចិត្ត។ លើសពីនេះ អ្នកសារព័ត៌មានក៏បានជួបប្រទះការបៀតបៀនផ្លូវភេទអំឡុងពេលបំពេញការងារ ខណៈតាមស្ថាប័នសារព័ត៌មានមួយចំនួនធំ នៅមិនទាន់មានគោលនយោបាយ ឬយន្តការផ្លូវការដើម្បីជួយគាំទ្រ និងដោះស្រាយបញ្ហានេះនៅឡើយទេ។
នាយិកាប្រតិបត្តិនៃមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ (CCIM) អ្នកស្រី ឆន សុគន្ធា បានកត់សម្គាល់ថា កន្លងមកថ្មីៗនេះ នៅតែមានការបន្តប្រើប្រាស់ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ដើម្បីចាប់ខ្លួន ឬដាក់ទោសអ្នកសារព័ត៌មាន ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់ច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន។
អ្នកស្រីថា៖ «អ៊ីចឹង ក៏យើងស្នើសុំក្រសួងព័ត៌មាន រួមទាំង ខាងតុលាការ គួរតែពិនិត្យមើលសម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាន សូមឱ្យយកច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន យកមក ដើម្បីជាការដាក់ទោសទណ្ឌ ឬក៏នៅពេលដែលអ្នកសារព័ត៌មានមានកំហុសហ្នឹង ត្រូវតែយកច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មានហ្នឹង យកមកដើម្បីអនុវត្ត»។
ជាមួយគ្នានេះ អ្នកស្រី សុគន្ធា កត់សម្គាល់ឃើញថា ស្ត្រីដែលហ៊ានរាយការណ៍ព័ត៌មានបែបស៊ើបអង្កេត រឿងដីធ្លី ធនធានធម្មជាតិ បរិស្ថាន និង Online Scam នៅមានតិចតួចណាស់ ដោយសារបញ្ហាសុវត្ថិភាពនៅតំបន់ដាច់ស្រយាលដែលមានហានិភ័យខ្ពស់។ អ្នកស្រីស្នើឱ្យក្រសួងព័ត៌មានរៀបចំគោលការណ៍ និងនីតិវិធីដាច់ដោយឡែកមួយ ដើម្បីការពារសុវត្ថិភាព និងលើកទឹកចិត្តដល់ស្ត្រី ឱ្យហ៊ានចូលរួមផលិតព័ត៌មានបែបស៊ើបអង្កេតទាំងនេះ។
លើសពីនេះ អ្នកស្រីជំរុញឱ្យអ្នកសារព័ត៌មាន និងស្ថាប័ននានា ពង្រឹងសមត្ថភាពដើរឱ្យទាន់និន្នាការសកល (Global Trend) ក្នុងសម័យកាលឌីជីថល និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ហើយចាត់ទុក AI ជាអាវុធមុខពីរ ដែលបើប្រើមិនត្រូវនឹងបង្កហានិភ័យ ស្របពេលមានការកើនឡើងនូវព័ត៌មានមិនពិត និងព័ត៌មានបំភាន់។
អ្នកស្រីបន្ថែម៖ «អ៊ីចឹងតួនាទីសម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាន យើងត្រូវធ្វើម៉េចផលិតអាព័ត៌មានទាំងអស់ហ្នឹងឲ្យបានច្រើន ទៅដល់សាធារណជន ហើយយើងខ្លួនឯងត្រូវតែ អឺ បង្កើនសមត្ថភាពពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹង»។
យ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន លោក ទេព អស្នារិទ្ធ បានថ្លែងប្រាប់ Press Strat Cambidia នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនានេះថា អ្វីដែលរកបានឃើញក្នុងរបាយការណ៍នោះ គ្រាន់តែជាការរកឃើញពីស្ថានភាពសេរីភាពសារព័ត៌មានរបស់អង្គការ CCIM ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែ លោកថា របាយការណ៍ស្តីពីស្ថានភាពសេរីភាពសារព័ត៌មានកម្ពុជាឆ្នាំ២០២៦ របស់ក្រសួងព័ត៌មាន ជារបាយការណ៍ថ្នាក់ជាតិ ដែលបង្ហាញតួលេខ ព័ត៌មាន និងគ្រប់ទិដ្ឋភាពទាំងអស់ ពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យសារព័ត៌មានកម្ពុជា។
លោក អស្នារិទ្ធ មានប្រសាសន៍យ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ក្រសួងព័ត៌មានធ្វើការជាមួយតួអង្គពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ក្នុងវិស័យព័ត៌មាន និងសោតទស្សន៍ ដើម្បីលើកកម្ពស់សេរីភាពសារព័ត៌មានឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើងថែមទៀត តាមរយៈការពង្រឹងការអនុវត្តក្រមសីលធម៌ គុណភាពវិជ្ជាជីវៈរបស់អ្នកសារព័ត៌មាន ព្រមទាំងបន្តធានាសុវត្ថិភាព និងសណ្តាប់ធ្នាប់សារព័ត៌មាន សំដៅបង្កើនជំនឿចិត្តសាធារណៈមកលើអាជីពសារព័ត៌មាន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៅកម្ពុជា»។
របាយការណ៍ក្រសួងព័ត៌មាន ចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ រកឃើញថា ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ស្ថានភាពសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងសណ្ដាប់ធ្នាប់សារព័ត៌មាននៅកម្ពុជាមានភាព «ល្អប្រសើរ» ដោយផ្អែកលើចម្លើយជាង៨០ភាគរយ នៃការស្ទង់មតិពីអ្នកធ្វើការពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យព័ត៌មានជិត ៦០០នាក់ តំណាងឱ្យទូទាំងប្រទេស។
ក្នុងរបាយការណ៍ដដែល ឱ្យដឹងថា អ្នកស្ទង់មតិ ៨០,៨៨ភាគរយ បានវាយតម្លៃស្ថានភាពសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជាថាមានភាពល្អប្រសើរ។ ដោយឡែក អ្នកស្ទង់មតិចំនួន១៧,៥៤ភាគរយ ថាស្ថានភាពសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជាស្ថិតក្នុងកម្រិត «មធ្យម» ខណៈអ្នកចូលរួមស្ទង់មតិចំនួន ៧៥,២៦ភាគរយ បានវាយតម្លៃថាសណ្ដាប់ធ្នាប់សារព័ត៌មាននៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈល្អប្រសើរ។ ក្នុងរបាយការណ៍ បន្តរកថា អ្នកស្ទង់មតិ ៨៥,៨ភាគរយ ថា ពួកគេមានសេរីភាពពេញលេញក្នុងការប្រមូលប្រភពព័ត៌មាន និងផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន។
យ៉ាងណា នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត យល់ឃើញថា របាយការណ៍របស់ CCIM បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិត ខណៈលោកកត់សម្គាល់ឃើញថា ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ មានអ្នកសារព័ត៌មានជាច្រើនត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់ពីបទមជ្ឈិមរហូតដល់បទឧក្រិដ្ឋ។
លោកថា៖ «ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ យើងឃើញថាមានការរឹតបន្តឹងបន្ថែមទៀតដូចជាការបញ្ជាក់ពីអាជ្ញាធរ ពីប្រវត្តិរូប ពីអត្តចរិត ពីអីផ្សេងៗ ទម្រាំបានទទួលនូវបណ្ណសារព័ត៌មានពីក្រសួងព័ត៌មានអីជាដើម នេះយើងឃើញថាវាជាការមួយរឹតត្បិតនូវលំហសារព័ត៌មាន»។
យ៉ាងណា ក្នុងនាមអង្គការសង្គម លោកទទូចសុំឱ្យមានការបើកលំហទៅលើសេរីភាពនៃសារព័ត៌មាន ឱ្យសមនឹងទស្សនទានថា របបសារព័ត៌មានជាអំណាចទីបួននៃប្រទេស។
លោក សំអាត បន្តយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «សារព័ត៌មានជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងនូវសង្គម ដែលមើលទៅឃើញថាមុខមាត់មានប្រឡាក់យើងអាចនឹងលុបលាង កែលម្អ។ នៅពេលដែលសេរីភាពសារព័ត៌មានហ្នឹងវារួមតូច ឬក៏លំហសារព័ត៌មានរួមតូច អាហ្នឹងគឺវាហាក់ដូចជាមានការផ្ទុយគ្នា ដែលពីសារព័ត៌មានដែលជាកញ្ចក់ កញ្ចក់សម្រាប់ឆ្លុះបញ្ចាំង កាលណាកញ្ចក់ហ្នឹងវាតូច អ៊ីចឹងឆ្លុះមើលមុខវាអត់បានអស់»។
សម្រាប់ របាយការណ៍របស់ CCIM បានផ្តល់អនុសាសន៍ទៅរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួន ក្នុងនោះ ត្រូវធានាថាករណីពាក់ព័ន្ធនឹងវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន និងសេរីភាពសារព័ត៌មាន ត្រូវបានដោះស្រាយក្រោមច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មានឆ្នាំ១៩៩៥ ជាជាងការប្រើប្រាស់ច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ។
CCIM ក៏បានស្នើឱ្យធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន ពន្លឿនការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មានស្របតាមស្តង់ដាអន្តរជាតិ និងពិនិត្យនិងកែសម្រួលប្រកាសស្តីពីគុណវឌ្ឍិ និងវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន ធម្មនុញ្ញវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន ព្រមទាំងបង្កើតយន្តការគាំទ្រផ្នែកច្បាប់ ផ្លូវចិត្ត និងហិរញ្ញវត្ថុដល់អ្នកសារព័ត៌មាន ជាពិសេសអ្នកសារព័ត៌មានឯករាជ្យ និងស្ត្រី។
ក្រៅពីនោះ CCIM បានអំពាវនាវឱ្យស្ថាប័នរដ្ឋ និងភាគីពាក់ព័ន្ធ បើកទូលាយនូវសេរីភាព ធានាសុវត្ថិភាពក្នុងការបំពេញការងារ និងលុបបំបាត់ការរើសអើងគ្រប់ទម្រង់ ដើម្បីលើកកម្ពស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ ដែលជាសសរស្តម្ភដ៏សំខាន់ក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ៕