ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី បានចេញព្រះរាជក្រម ប្រកាសឱ្យប្រើ «ច្បាប់ស្តីពីការប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា» ខណៈអ្នកតាមដានសង្គម គាំទ្រចំពោះការប្រកាសឱ្យអនុវត្តច្បាប់ថ្មីនេះ ប៉ុន្តែជំរុញឱ្យពង្រឹងការអនុវត្ត ដើម្បីឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។
យោងតាមព្រះរាជក្រមចុះថ្ងៃទី០៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលចុះហត្ថលេខាដោយលោក ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី និងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា បានប្រកាសឱ្យប្រើច្បាប់ស្តីពីការប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ដែលរដ្ឋសភាបានអនុម័តកាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ នាសម័យប្រជុំរដ្ឋសភាលើកទី៥ នីតិកាលទី៧ ហើយដែលព្រឹទ្ធសភាបានពិនិត្យចប់សព្វគ្រប់លើទម្រង់ និងគតិច្បាប់នេះទាំងស្រុង កាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។
ព្រះរាជក្រមដដែល ដែលមានភ្ជាប់នូវខ្លឹមសារនៃច្បាប់ បានឱ្យដឹងដែរថា ច្បាប់ស្តីពីការប្រឆាំងបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញនេះ ត្រូវបានកំណត់ឡើងដើម្បីលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា សំដៅចូលរួមថែរក្សាការពារសន្តិសុខ និងសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ព្រមទាំងលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងឧក្រិដ្ឋកម្ម។
ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក កើត រិទ្ធ បានបញ្ជាក់ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ថា ច្បាប់នេះ គឺជាជំហានថ្មីសំខាន់មួយក្នុងយុទ្ធនាការរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការបង្ក្រាបអំពើឆបោកអនឡាញ។
លោកបានលើកឡើងថា ច្បាប់នេះមានគោលដៅសំខាន់ពីរ គឺទីមួយ បង្កើនប្រសិទ្ធភាពការប្រឆាំងអំពើឆបោកអនឡាញ និងគាំទ្រយុទ្ធនាការបង្ក្រាបដែលកំពុងអនុវត្តនៅទូទាំងប្រទេស និងទីពីរ ធានាថា បទល្មើសប្រភេទនេះ នឹងមិនត្រឡប់មកកើតឡើងវិញ បន្ទាប់ពីយុទ្ធនាការបញ្ចប់។
ជាមួយគ្នានេះដែរ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ច្បាប់នេះ មិនមែនត្រឹមតែដើម្បីបំពេញចន្លោះខ្វះខាតនៃច្បាប់ដែលមានស្រាប់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាសារបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមុះមុតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការបន្តប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើឆបោកអនឡាញ ដោយមិនមានការថយក្រោយឡើយ។
លោក កើត រិទ្ធ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការឆបោកធម្មតាជាទម្រង់បទមជ្ឈិមទេ ប៉ុន្តែការឆាប់បោកតាមអនឡាញនេះ ក្នុងករណីដែលមានស្ថានទម្ងន់ទោស គឺជាបទឧក្រិដ្ឋ។ បទឈរបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យានេះ គឺយើងមិនអាចយកច្បាប់ចាស់មកអនុវត្តចំពោះបទល្មើសដែលវិវត្តថ្មីនេះទេ ច្បាប់តែងវិវឌ្ឍន៍ទៅតាមការវិវឌ្ឍន៍របស់សង្គម […] កម្ពុជាអាច ឫប្រហែលជាប្រទេសឈានមុខគេទីមួយនៅក្នុងតំបន់ ដែលបានសម្រេចចិត្តរៀបចំឲ្យមានច្បាប់ប្រឆាំងស្ដីពីការឈប់បោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ក្នុងទម្រង់ជាច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌពិសេសមួយ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មនេះ»។
បើតាមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ ច្បាប់នេះគឺជាច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌពិសេសមួយ ដើម្បីបម្រើឲ្យសភាពការណ៍ចំពោះមុខ រយៈពេលខ្លីនិងមធ្យម ខណៈលោកថា នៅពេលអនាគត កម្ពុជាត្រូវតែមានច្បាប់មួយទៀត ដែលអាចបម្រើឲ្យសភាពការណ៍រយៈពេលវែង និងធានាធ្វើយ៉ាងណាមិនឲ្យមានឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន តាមរយៈប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាទាំងអស់នេះកើតមានឡើងនៅក្នុងប្រទេសឡើយ។
លោក កើត រិទ្ធ បានបន្ថែមថា ច្បាប់ថ្មីនេះ មានបន្ថែមបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌចំនួន៥ រួមមាន បទឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា បទរៀបចំឬដឹកនាំមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា បទជ្រើសរើសឬបណ្តុះបណ្តាលអ្នកដទៃឱ្យចូលរួមប្រព្រឹត្តអំពើឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា បទប្រមូលក្នុងចេតនាទុច្ចរិតនូវឯកសារសម្គាល់អត្តសញ្ញាណ ឬុឯកសារព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួននានារបស់អ្នកដទៃ និងបទសម្អាតប្រាក់ពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសដែលមានចែងក្នុងច្បាប់នេះ។
ជាមួយគ្នានោះដែរ លោក ឆៃ ស៊ីណារិទ្ធ ទេសរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេស និងជាប្រធានលេខាធិការដ្ឋានគណៈកម្មការចំពោះកិច្ចប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា (គ.ប.ឆ.ប.) បានលើកឡើងក្នុងសន្និសីទនោះដែរថា ការប្រកាសដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ច្បាប់នេះ នឹងធ្វើឱ្យកាន់តែមានភាពងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្ត ការទប់ស្កាត់ និងការបង្ក្រាបបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា។
លោកបន្តថា បើគិតត្រឹមថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ សំណុំរឿងទាក់ទិននឹងករណីឆបោកតាមអនឡាញចំនួន ៩៣ករណី ត្រូវបានបញ្ជូនទៅតុលាការនៅទូទាំងប្រទេស ក្នុងនោះជនដែលត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់ និងឃុំខ្លួនហើយមានប្រមាណជាង ៨០០នាក់ មានច្រើនសញ្ជាត ដូចជា ចិន វៀតណាម ថៃ កូរ៉េខាងត្បូង ជប៉ុន សិង្ហបុរី ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌា បង់ក្លាដេស ឥណ្ឌូនេស៊ី និងមីយ៉ាន់ម៉ាជាដើម។
លោកបានបន្តថា៖ «ក្នុងនោះ ក៏មានមុខសញ្ញាដែលបានរត់គេច រួមមានទាំងជនបរទេស ចំនួនប្រមាណជិត៧០០នាក់ ដែលមានដីការតាមចាប់ខ្លួន។ ដីការទាំងអស់នេះត្រូវបានដាក់ទៅក្នុងបញ្ជីត្រួតពិនិត្យរបស់អន្តោប្រវេសន៍ បើជនទាំងអស់នេះចូលមកក្នុងកម្ពុជា យើងនឹងត្រូវតែអនុវត្តផ្លូវច្បាប់ភ្លាម »។
បើតាម លោក ឆៃ ស៊ីណារិទ្ធ ចាប់តាំងពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដល់ថ្ងៃទី០៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ មានការបង្ក្រាបបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញជាង ២៥០ករណី និងទីតាំងកាស៊ីណូចំនួន៩២ទីតាំង។
ជុំវិញការបង្ក្រាបបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញនេះដែរ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុខៈ ធ្លាប់បានលើកឡើងថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានដាក់គោលដៅបោសសម្អាតបទល្មើសប្រភេទនេះឲ្យអស់ពីប្រទេស យ៉ាងយូរត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។
លោក ប៉ា ចាន់រឿន អ្នកវិភាគសង្គម និងជាប្រធានវិទ្យាស្ថានកម្ពុជាដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី០៧ ខែមេសានេះថា ការអនុម័ត និងប្រកាសឱ្យប្រើច្បាប់ស្ដីពីការប្រឆាំងបទល្មើសឆរបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យានេះ ហាក់បីដូចជារាងតក់ក្រហល់បន្តិច។ លោកសង្កេតឃើញដែរថា ដំណើរការនៃការធ្វើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ និងការពិភាក្សា នាពេលកន្លងមក ក៏ហាក់បីដូចជា មិនសូវមានការបើកទូលាយទេ ឱ្យមានការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធ និងសង្គមស៊ីវិលផងដែរ។
លោកថា៖ «ប៉ុន្តែខ្ញុំអាចយល់បានថា ការបង្កើតច្បាប់នេះ ដោយមានការប្រញាប់ប្រញាល គឺដើម្បីបំពេញការសន្យារបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដែលបានបង្ហាញជំហរនៅក្នុងការលុបបំបាត់ការឆបោកតាមអនឡាញឱ្យបាត់ពីកម្ពុជា ជាមួយនឹងមជ្ឈដ្ឋានជាតិនិងអន្តរជាតិ យ៉ាងយូរត្រឹមចុងខែមេសានេះ»។
យ៉ាងណា លោក ប៉ា ចាន់រឿន បន្តថា ច្បាប់ដែលត្រូវបានប្រកាសឲ្យប្រើប្រាស់នេះ គឺជាយន្តការដែលចាំបាច់មួយ សម្រាប់ប្រើប្រាស់នៅក្នុងការលុបបំបាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញមួយនេះដែលកម្ពុជាត្រូវបានរងគ្រោះដោយសារតែសកម្មភាពទាំងអស់នេះ។
លោកថា៖ «បើសួរថាតើច្បាប់នេះ វាអាចជួយដោះស្រាយ ឬទប់ស្កាត់ការចូលបោកតាមអនឡាញបានកម្រិតណានោះ វាអាស្រ័យទៅលើឆន្ទៈនយោបាយនៅក្នុងការប្រើប្រាស់ច្បាប់ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ និងដំណើរការនៃការអនុវត្តច្បាប់នោះ ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យមានភាពយុត្តិធម៌ ទើបអាចធ្វើឲ្យច្បាប់នោះ ក្លាយជាយន្តការគតិយុត្តដ៏មានអានុភាពសម្រាប់កម្ពុជា នៅក្នុងការលុបបំបាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញនេះ»។
ជាមួយគ្នានេះដែរ លោក មាស នី អ្នកវិភាគនយោបាយ និងសង្គម បានបញ្ជាក់ថា ការតាក់តែងច្បាប់នេះ គឺជាជំហានវិជ្ជមានមួយសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការស្ដារមុខមាត់ជាតិ និងកាត់បន្ថយការរិះគន់ពីអន្តរជាតិ។
ប៉ុន្តែ លោកក៏បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភដែរថា រដ្ឋាភិបាលមិនទាន់បានទទួលស្គាល់បញ្ហានេះយ៉ាងពេញលេញនៅឡើយទេ ហើយនៅតែមានការបដិសេធចំពោះការចោទប្រកាន់មួយចំនួន។ យ៉ាងណា លោកបានចាត់ទុកការចេញច្បាប់នេះថា ជា “ជំហានមួយនៃការទទួលស្គាល់” ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល ចំពោះបញ្ហាដែលបាននិងកំពុងកើតមានឡើង ហើយដែលអាចប៉ះពាល់ដល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះប្រទេសកាន់តែខ្លាំងជាងនេះ។
លោកបានបន្តថា ចំណុចសំខាន់បន្ទាប់ គឺការតាមដានការអនុវត្តច្បាប់ឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព ព្រោះនៅកម្ពុជា ការបង្កើតច្បាប់មិនមែនជាបញ្ហាទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តនៅតែជាបញ្ហាប្រឈម។
លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «ច្បាប់ខ្លះបានបង្កើតទៅមែន ប៉ុន្តែមិនបានបំបែកអ្នកដែលមានអំណាចនៅពីក្រោយរឿងទាំងអស់នោះ យូរៗទៅក៏ស្ងាត់ទៅវិញ បញ្ហាក៏នៅតែជាបញ្ហា»។
ជាមួយគ្នានេះ លោកក៏បង្ហាញសង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលនឹងរៀនពីបទពិសោធន៍កន្លងមក ហើយអនុវត្តច្បាប់នេះឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពជាងមុន និង “ត្រូវតែក្លាហានក្នុងការកាត់សាច់ដែលស្អុយចេញ” ដើម្បីស្តារកេរ្តិ៍ឈ្មោះកម្ពុជាក្នុងឆាកអន្តរជាតិឡើងវិញ៕