ពលរដ្ឋដែលបានភ្ជាប់ករណីព្រំដែនកម្ពុជាថៃទៅនិងមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់របស់ព្រឹទ្ធសភា ត្រូវតុលាការខេត្តត្បូងឃ្មុំចេញដីកាឲ្យឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននៅក្នុងពន្ធនាគារ បន្ទាប់ពីចាប់ខ្លួនដែលរងការរិះគន់ថាធ្វើឡើងមានភាពចម្រុងចម្រាស់ក្នុងការអនុវត្តនីតិវិធី។
សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក អះអាងថា ពលរដ្ឋម្នាក់ទៀតនៅខេត្តត្បូងឃ្មុំ ត្រូវសមត្ថកិច្ចចាប់ខ្លួនដល់លំនៅដ្ឋានរួចបញ្ជូនទៅឃុំឃាងក្នុងពន្ធនាគារខេត្តដោយចោទប្រកាន់ពីបទ«ញុះញង់»ជុំវិញការបញ្ចេញមតិលើបណ្តាញសង្គមរិះគន់រឿងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។
កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ កងរាជអាវុធហត្ថខេត្តបានចាប់ខ្លួន លោក សំ សុភាង ជាពលរដ្ឋ រស់នៅខេត្តត្បូងឃ្មុំ ក្រោយសរសេរសារលើបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក រិះគន់ ប្រធានព្រឹទ្ធសភាលោក ហ៊ុន សែន ថា បានប្រគល់ដីទៅប្រទេសថៃ។
របាយការណ៍របស់សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា បញ្ជាក់ថា លោក សំ សុភាង ជាកសិករ រស់នៅភូមិចក ឃុំចក ស្រុកអូរាំងឱ ត្រូវកម្លាំងកងរាជអាវុធហត្ថខេត្តត្បូងឃ្មុំមានគ្នាប្រមាណ៦នាក់ ជិះរថយន្ត ២គ្រឿង ចាប់ខ្លួនដល់លំនៅដ្ឋាន តាមបញ្ជារបស់លោក រ៉ា បូរ៉ាន់ឌី ព្រះរាជអាជ្ញារង រួចបញ្ជូនខ្លួនទៅសាកសួរនៅទីបញ្ជាការអាវុធហត្ថខេត្ត។
ប្រភពបន្ត លុះដល់រសៀលថ្ងៃទី៦ ខែមេសា លោកត្រូវគេបញ្ជូនទៅកាន់សាលាដំបូងខេត្តត្បូងឃ្មុំ ដើម្បីបន្តនីតិវិធី។ បន្ទាប់ពីសាកសួររហូតដល់រសៀលថ្ងៃទី៧ ខែមេសា លោក សំ សុភាង ត្រូវសាលាដំបូងខេត្តត្បូងឃ្មុំសម្រេចឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នដោយចោទពីបទ “ញុះញង់បង្កឲ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម “។
បើតាម អាដហុក បច្ចុប្បន្ន លោក សំ សុភាង ត្រូវសមត្ថកិច្ចបញ្ជូនទៅឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារខេត្តត្បូងឃ្មុំ ដែលអាចប្រឈមជាប់ពន្ធនាគារដល់២ឆ្នាំ បើតុលាការរកឃើញថាបានប្រព្រឹត្តបទល្មើស។
ជុំវិញរឿងនេះ លោក សំ សុផា ប្អូនប្រុសរបស់ លោក សំ សុភាង ប្រាប់គេហទំព័រ Press Start Cambodia ថា លោកមិនបានដឹងព័ត៌មានលម្អិតទេ ដោយលោកគ្រាន់តែស្នើសុំឱ្យដោះលែងបងប្រុសរបស់ខ្លួនឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញប៉ុណ្ណោះ។
លោកបន្តថា៖«ស្នើរសុំឲ្យអាជ្ញាធរដោះលែងគាត់ព្រោះគាត់គ្មានកំហុសទេ។គាត់គឺជាកសិករ មិនមានជាប់ពាក់ព័ន្ធសកម្មភាពញុះញង់អីទេ»។
ដោយឡែក មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថខេត្តត្បូងឃ្មុំ លោក វ៉ា សារិទ្ធ ឆ្លើយតបដោយខ្លីដោយអះអាងថាខ្លួនមិនបានដឹងរឿងអ្វីនោះឡើយ មុននឹងផ្តាច់ទូរស័ព្ទ។
លោកបន្តថា៖«ខ្ញុំមិនដឹងទេ»។
របាយការណ៍របស់នាយករដ្ឋបាលខេត្តត្បូងឃ្មុំ ឲ្យដឹងថា នៅវេលាម៉ោង ៣ និង៣៧នាទីរសៀល ថ្ងៃទី៥ ខែមេសា កម្លាំងកងរាជអាវុធហត្ថខេត្តត្បូងឃ្មុំ បានស្រាវជ្រាវបន្ទាន់ និងបានឃាត់ខ្លួនឈ្មោះ សំ សុភាង រស់នៅឃុំចក ស្រុកអូររាំងឱ ហើយរងការចោទប្រកាន់ថាបានជេរប្រមាថប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន។
នេះជាជនសង្ស័យទី២ហើយដែលសមត្ថកិច្ចចាប់ខ្លួនក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ បន្ទាប់ពីអតីតព្រះសង្ឃ ជា វុទ្ធី ដែលត្រូវសមត្ថកិច្ចចាប់ផ្សឹកដោយបង្ខំកាលពីថ្ងៃទី១ ខែមេសា ជុំវិញការការរិះគន់បញ្ហាព្រំដែននៅលើបណ្តាញសង្គមដូចគ្នា។
ជុំវិញរឿងនេះ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការ ការពារសិទ្ធិមនុស្សលីការដូ(Licadho) លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា ក្នុងនាមអង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលធ្វើការផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សមានការព្រួយបាមរម្ភចំពោះការចាប់ខ្លួនពលរដ្ឋជាបន្តបន្ទាប់ដែលភាគច្រើនគឺពាក់ព័ន្ធការបញ្ចេញមតិរឿងព្រំដែន ក្នុងអំឡុងពេលថៃឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា។
លោកសង្គត់ធ្ងន់ថា សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះមួយក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយយ្យ ជំរុញឱ្យពលរដ្ឋហ៊ានរិះគន់ បង្ហាញក្តីកង្វល់ ដើម្បីកែលម្អសង្គមជាតិ ដូចដែលមានចែងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ តែលោកថា បើមានការរឹតត្បឹតបែបនេះវានឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបេត្យ និងការអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិដែលគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។
លោកបន្តថា៖«សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ វាជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងនូវភាពអសកម្មឬក៏ភាពខ្វះចន្លោះរបស់មន្រ្តីសាធារណៈក៏ដូចជាការផ្តល់អនុសាសន៍ឬក៏សំណូមពរផ្សេងៗទៀតដើម្បីកែលម្អក្នុងសង្គមជាតិយើង។ដូចច្នេះបើអាជ្ញាធរ ក៏ដូចជាតុលាការមិនពិចារណាឱ្យបានដិតដល់ថា អ្វីជាសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ អ្វីជាបទល្មើសនោះវានាំឱ្យប៉ះពាល់សម្រាប់សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ និងសេរីភាពសារពត៌មាន»។
គិតត្រឹមដើមខែមេសា ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ នេះ តាមការកត់ត្រារបស់សមាគមអាដហុក មានសកម្មជននយោបាយ អ្នកសារព៌ត័មាន និងពលរដ្ឋសកម្មក្នុងការបញ្ចេញមតិ សរុបចំនួន ៨នាក់ ហើយ ដែលត្រូវចាប់ខ្លួន ពាក់ព័ន្ធនឹងការចុះផ្សាយ និងការបញ្ចេញមតិជុំវិញជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃ ហើយដែលពួកគេភាគច្រើនត្រូវរងការចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ ដែលគេតែងហៅថាជាបទលើ្មសកំពុងពេញនិយម។
បើទោះជាបែបណា ការចោទប្រកាន់ដែលចេញដោយស្ថាប័នរដ្ឋនេះ ត្រូវរងការរិះគន់ពីក្រុមអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សថាកម្ពុជាហាក់អនុវត្តមិនស្របនឹងស្មារតី នៃច្បាប់។នៅក្នុងខ្លឹមសារ នៃច្បាប់បានចែងដោយជាក់លាក់ស្តីពីការគាំពារ និងផ្តល់សិទ្ធិអំណាចទៅលើសិទ្ធិសេរីភាព នៃការបញ្ចេញមតិដ៏ទូលំទូលាយ។
ជាក់ស្តែងរដ្ឋធម្មនុញ្ញត្រង់បញ្ញត្តិមាត្រា៤១ កំណត់ថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ មានសេរីភាពខាងការបញ្ចេញមតិរបស់ខ្លួន សេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន សេរីភាពខាងការបោះពុម្ពផ្សាយ សេរីភាពខាងការប្រជុំ។
លើសពីនេះ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ មាត្រា៣៥ ក៏បានកំណត់ដែរថាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទ មានសិទ្ធិចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងជីវភាពនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និង វប្បធម៌របស់ប្រទេសជាតិ។សេចក្ដីស្នើទាំងឡាយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ត្រូវបានទទួលការពិនិត្យ និងដោះស្រាយយ៉ាងហ្មត់ចត់ពីអង្គការរដ្ឋ៕