សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃពុធនេះ បានសម្រេចផ្តន្ទាទោសសកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស២៣តុលា លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន កញ្ញា ភឹង សោភា និងលោក សាន សិទ្ធិ និងអ្នកបញ្ចេញមតិរឿងតំបន់អភិវឌ្ឍន៍តំបន់ត្រីកោណជាង ៣០នាក់ទៀត ដាក់ពន្ធនាគារចន្លោះពី ១៨ខែ ទៅ ២ឆ្នាំ «ពីបទញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម»។
សកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ចំនួន ៣រូប រួមមាន លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន កញ្ញា ភឹង សោភា និងលោក សាន សិទ្ធ ត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ដោយសារការពិភាក្សាអំពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការតំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍ កម្ពុជា-ឡាវ-និងវៀតណាម (CLV-DTA)។ អ្នកទាំង ៣នាក់នេះ ស្ថិតក្នុងចំណោមបុគ្គលចំនួន ៣៧នាក់ ដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» តាមមាត្រា ៤៩៤ និង ៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ពាក់ព័ន្ធនឹង CLV-DTA និងត្រូវបាន។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធមនុស្សកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។
លោក ឯម ចន្ថាមេធាវីការពារក្តីឱ្យសកម្មជន២៣តុលា និងជនជាប់ចោទក្នុងសំណុំរឿងCLVនេះ បានឱ្យដឹងថា នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានប្រកាសសាលក្រម ដោយសម្រេចផ្តន្ទាទោសសកម្មជន២៣តុលា ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ ២ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ ៤លានរៀល ពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម»។
លោកបន្តថា ចំណែកកូនក្តីជាច្រើននាក់ទៀតដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿង CLV នេះដែរ ត្រូវបានតុលាការផ្តន្ទាទោសពាក់ព័ន្ធនឹងបទចោទដូចគ្នា ដោយអ្នកខ្លះជាប់ពន្ធនាគារ ១៨ខែ អ្នកខ្លះ ២២ខែ និងអ្នកខ្លះទៀត ជាប់ពន្ធនាគារ ២ឆ្នាំ ក្នុងនោះមានអ្នកខ្លះត្រូវព្យួរទោស។
យ៉ាងណា លោកមេធាវី ឯម ចន្ថា យល់ថា ការចោទប្រកាន់ និងការផ្តន្ទាទោសទៅលើសកម្មជន២៣តុលាទាំង៣រូប និងជនជាប់ចោទផ្សេងទៀត ពីសំណាក់តុលាការនេះ ថាមានភាពអយុត្តិធម៌ ដោយសារពួកគេមិនបានប្រព្រឹត្តដូចការចោទប្រកាន់ និងជាការរំលោភលើសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិរបស់ពួកគេ ខណៈដែលគម្រោង CLV ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលសម្រេចដកខ្លួនហើយ។
លោកថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំជាមេធាវី នៅតែគិត វាជារឿងអយុតិ្តធម៌។ ដូចយើងបានដឹងទាំងអស់គ្នាយើង រឿងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ត្រីកោណ CLV-DTAហ្នឹង រដ្ឋសភាបានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលដកខ្លួនហើយជាង២ឆ្នាំហើយ សមណាតែអ្នកដែលរិះគន់រឿងនេះ ត្រូវបានដោះលែងពួកគាត់ឱ្យមានសេរីភាព មិនគួរចោទប្រកាន់និងឃុំខ្លួនពួកគេទេ។ ចំពោះរឿងសកម្មជន ២៣តុលាវិញ ខ្ញុំនិងគ្រួសារជនរងគ្រោះ នឹងបន្តនិតីវិធីប្តឹងទាស់ទៅសាលាឧទ្ធរណ៍បន្តទៀត»។
សវនាការលើសំណុំរឿងCLV ដែលមានជនជាប់ចោទជិត៤០នាក់នេះ ត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ចាប់ផ្តើមបើកសវនាការកាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ រហូតមកដល់ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦។
ភរិយាសកម្មជន២៣តុលា លោក សាន សិទ្ធិ គឺអ្នកស្រី ស្វាយ ពៅ បាននិយាយថា អ្នកស្រីមិនអាចទទួលយកបានទេចំពោះសាលក្រមរបស់សាលាដំបូង ដោយអ្នកស្រីថាជារឿងអយុត្តិធម៌ ដោយសារតែសកម្មភាពប្តីរបស់អ្នកស្រី និងសកម្មជន២៣តុលាផ្សេងទៀត ដែលធ្វើកន្លងមក គឺដើម្បីបម្រើសង្គមជាតិ មាតុភូមិ និងបង្រៀនពលរដ្ឋបានយល់ដឹងពីច្បាប់ និងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរប៉ុណ្ណោះ។
ការណ៍នេះ អ្នកស្រីបានអំពាវនាវឱ្យតុលាការ និងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មេត្តាអនុគ្រោះទម្លាក់បទចោទ និងដោះលែងពួកគាត់ទាំងអស់ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ដើម្បីបានជួបជុំគ្រួសារ និងជួយសង្គមជាតិបន្តទៀត។
អ្នកស្រីថា៖ «អយុត្តិធម៌ណាស់ ប្តីខ្ញុំមិនបានប្រព្រឹត្តិខុសដូចការចោទប្រកាន់ទេ ប្តីខ្ញុំជាមនុស្សល្អ ជួយសង្គមជាតិ។ ការដាក់ទោសប្តីខ្ញុំរហូតដល់២ឆ្នាំគឺមិនសមហេតុផលទេ ខ្ញុំមិនសុខចិត្តទេ។ តុលាការ និងរដ្ឋាភិបាលមេត្តាដោះលែងប្តីខ្ញុំ និងលោកគ្រួអ្នកគ្រូ២៣តុលាទាំងនោះឱ្យមានសេរីភាពវិញមក សូមអង្វរ។ ខ្ញុំពិបាកចិត្តណាស់ គ្រួសារកំពុងប្រឈមការលំបាកខ្លាំងផង ដោះលែងពួកគាត់មក»។
ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកនាំពាក្យសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ លោក អ៊ី រិន្ទ បានប្រាប់ Press Start Cambodia យ៉ាងខ្លីថា ការសម្រេចយ៉ាងណានោះជាឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់តុលាការ ហើយជនជាប់ចោទអាចបន្តប្តឹងទាស់ទៅតុលាការថ្នាក់ខ្ពស់បន្តទៀតបាន បើពួកគាត់អាចទទួលយកបាននូវការសម្រេចនេះ។
លោកថា៖ «បាទព្រឹកមិញនេះ លឺថាសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានសម្រេចផ្តន្ទាទោសពួកគាត់ តាមនិតីច្បាប់ហើយ ។ បងមិនដឹងទេប្អូន។ ប៉ុន្តែពួកគាត់អាចបន្តប្តឹងទាស់បានតើ»។
នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត យល់ថា ការសម្រេចចោទប្រកាន់ និងផ្តន្ទាទោសលើសកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស២៣តុលា ទាំងបីរូបនេះ ជារឿងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារពួកគេគ្រាន់តែបញ្ចេញមតិ ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលពិចារណាដកខ្លួនពីគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ CLV ហើយរដ្ឋាភិបាលក៏បានសម្រេចដកខ្លួនហើយដែរ ដូច្នេះមិនគួរបន្តដាក់ទោសពួកគេទៀតនោះទេ។
ករណីនេះ លោក សំអាត បានសំណូមពរឱ្យតុលាការ និងរាជរដ្ឋាភិបាល គួរតែពិចារណា ដោយអនុគ្រោះទម្លាក់បទចោទ ឬដោះលែងពួកគាត់ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញទៅ ដើម្បីឱ្យពួកគាត់អាចជួបជុំគ្រួសារ និងបន្តការងារសង្គម។
លោកថា៖ «យើងជាអង្គការស៊ីវិល ស្នើឱ្យតុលការដោះលែងសកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ២៣តុលា ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញទៅ ព្រោះពួកគាត់មិនបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សង្គមជាតិទេ។ ណាមួយគម្រោង CLV រដ្ឋសភា និងរដ្ឋាភិបាលក៏សម្រចចិត្តដកខ្លួនហើយដែរ គួរតែដោះលែងពួកគាត់ទៅ។ វាជារឿងអយុត្តិធម៌ ព្រោះពួកគាត់ភាគច្រើនសកម្មជួយសង្គមជាតិ បង្រៀនពលរដ្ឋរឿងកិច្ចព្រមព្រៀងនិងច្បាប់ជាដើម»។
សេង សុវឌ្ឍនា នាយកប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ក៏បានបង្ហាញការសោកស្ដាយចំពោះសាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញនេះដែរ ដោយថាការផ្តន្ទាទោសនេះ ជាកម្រិតទោសអតិបរិមាសម្រាប់បទញុះញង់។ នេះបើតាមការដកស្រង់សម្តីរបស់លោកក្នុងទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា នៅរសៀលថ្ងៃទី២៩ខែមេសានេះ។
លោកបន្តថា ការសម្ដែងមតិរបស់ពួកគេ អំពី តំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា-ឡាវ-វៀតណាម មិនគួរជាបទល្មើសនោះទេ ហើយការសម្ដែងមតិរបស់ពួកគេមិនបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់សិទ្ធិ និងកិត្តិយសរបស់អ្នកដទៃ ឬហានិភ័យដល់ការការពារសន្តិសុខជាតិ ឬសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ថាជាការរឹតត្បិតសម្រាប់ការបញ្ចេញមតិនោះទេ។
លោកបានគូសបញ្ជាក់ក្នុងសំណេរដើមដែរថា៖ «សេរីភាពក្នុងការសម្ដែងមតិ គឺជាសេរីភាពមូលដ្ឋានដ៏សំខាន់មួយ ដែលត្រូវបានធានាដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ ដែលកម្ពុជាបានផ្ដល់សច្ចាប័ន និងមានកាតព្វកិច្ចត្រូវលើកកម្ពស់។ យើងសូមអំពាវនាវដល់អាជ្ញាធរកម្ពុជា ឱ្យគោរព និងលើកកម្ពស់សេរីភាពនេះ»។
បើតាមមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា គិតត្រឹមថ្ងៃចេញសាលក្រមនេះ គឺលោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន កញ្ញា ភឹង សោភា និងលោក សាន សិទ្ធ ត្រូវបានជាប់ឃុំអស់រយៈពេល ៦៤៥ ថ្ងៃ ឬជាង ២១ ខែមកហើយ។
គួរបញ្ជាក់ដែរថា CLV-DTA ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការអភិវឌ្ឍសង្គម-សេដ្ឋកិច្ច កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងទំនាក់ទំនងកាន់តែជិតស្និទ្ធរវាងប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសទាំងបី។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ខេត្តជាប់ព្រំដែន រួមមាន ស្ទឹងត្រែង រតនគិរី មណ្ឌលគិរី និងក្រចេះ ត្រូវបានកំណត់ឱ្យទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ។
យ៉ាងណា ក្រោយមានការរិះគន់ពីមហាជនខ្មែរទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស ទើបនៅថ្ងៃទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានប្រកាសដកខ្លួនចេញពីគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ CLV-DTA នេះ៕