កាលពីព្រឹកថ្ងៃពុធ មេធាវីរបស់សកម្មជនដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារពីបទញុះញង់ ដោយសារតែជំទាស់ទៅនឹងគម្រោងតំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា-ឡាវ-វៀតណាម (CLV-DTA) ស្នើឱ្យតុលាការដោះលែងកូនក្តីនៅក្រៅឃុំ ដោយអះអាងថា ការបន្តឃុំខ្លួនលើសនីតិវិធីច្បាប់កំណត់នេះ ប៉ះពាល់សិទ្ធិកូនក្តីរបស់លោក។
សកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា រួមមានលោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន កញ្ញា ភឹង សោភា និងលោក សាន សិទ្ធ ត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួននៅថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា និងឃុំខ្លួននៅថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ពីបទញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម បន្ទាប់ពីធ្វើការឡាយវីដេអូនៅខេត្តសៀមរាបតាមផេកហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ ស្រ៊ុន ស្រ៊ន និងផេកហ្វេសប៊ុកកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីស ដោយនិយាយពីគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិ នៃការបញ្ចូលខេត្តចំនួន៤ របស់ខ្មែរទៅក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការតំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍ជាមួយប្រទេសវៀតណាម និងឡាវ។
ជំនួសឱ្យសវនាការលើអង្គសេចក្តីដែលបានគ្រោងទុក ញឹម វិសាល ចៅក្រមជំនុំជម្រះ នៃសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានសម្រេចដេញដោលលើសំណើសុំនៅក្រៅឃុំរបស់សកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសតាមសំណើផ្ទាល់មាត់របស់មេធាវីការពារ និងជនជាប់ចោទ ប៉ុន្តែលោកបារម្ភថា ដំណើរការជំនុំជម្រះអង្គសេចក្ដីអាចនឹងអូសបន្លាយពេលយូរ ព្រោះតុលាការមានសំណុំរឿងច្រើនដែលត្រូវជម្រះ។
ថ្លែងទៅកាន់អង្គសវនាការ ដែលមានអ្នកចូលរួមប្រមាណជាង៣០នាក់ លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន បានអះអាងថា មូលហេតុដែលលោកសុំនៅក្រៅឃុំនេះ ដើម្បីមានពេលវេលាសងគុណម្ដាយ ដែលកំពុងមានជំងឺជាទម្ងន់ ហើយថា លោកមិនដែលមានចេតនាអាក្រក់ណាមួយឬបង្កចលាចលសង្គមទេ ដោយលោកតែងតែផ្សព្វផ្សាយ និងបង្រៀនឱ្យពលរដ្ឋយល់ដឹងពីច្បាប់។
ដោយលើកដៃសំពះដល់អង្គសវនាការ លោកនិយាយថា « ការលើកឡើងរបស់ខ្ញុំ គឺជាការបារម្ភរបស់ខ្ញុំទេ»។
កញ្ញា ភឹង សោភា បានលើកឡើងប្រហាក់ប្រហែលនឹងលោក ស៊្រុន ស៊្រន ដែរថា ខ្លួន គឺជាមនុស្សមានឥរិយាបទល្អក្នុងសង្គម និងបានចូលរួមចំណែកក្នុងសង្គម ដោយស្នើឱ្យតុលាកាអនុញ្ញាតឱ្យខ្លួនមានសេរីភាពឡើងវិញ ដើម្បីអាចចូលរួមជួយសង្គមបន្តទៀត។
សោភា និយាយទំាងអួលដើមកថា « ស្នើសុំឱ្យមានសិទ្ធិ មានសេរី…ខ្ញុំបានជាប់ពន្ធធានាគារអស់រយៈពេល១ឆ្នាំ ១ខែ និង៣ថ្ងៃ..តើអ្នកណាទទួលខុសត្រូវ ប្រសិនបើខ្ញុំគ្មានកំហុស។»
លោក សាន សិទ្ធ ជាជនជាប់ចោទម្នាក់ក្នុងសំណុំរឿងតែមួយនេះ បានលើកឡើងពីទុក្ខលំបាករបស់គ្រួសារ ហើយថា លោកមានកូន៦នាក់នៅក្នុងបន្ទុក កំពុងមានជីវិភាពលំបាក ខណៈលោកត្រូវបានឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្រួសារ។ លោកបន្តថា បច្ចុប្បន្នលោកកំពុងមានបញ្ហាសុខភាព ឈឺត្រចៀក ស្ដាប់មិនសូវលឺ ដូច្នេះលោកស្នើសុំតុលាកាពិចារណាឱ្យលោកបាននៅក្រៅឃុំ។
លោកនិយាយថា “ស្នើសុំតុលាការនៅក្រៅឃុំ ដើម្បីព្យាលបាលជំងឺ”។
លោក ឡោ ជុនធី មេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យសកម្មជនកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ២៣តុលា ក៏បានស្នើឱ្យតុលាការដោះលែងកូនក្ដីរបស់លោកបាននៅក្រៅឃុំ ដោយលោកលើកហេតុផលថា កូនក្តីរបស់លោកទាំង៣នាក់ កំពុងមានបញ្ហាជីវភាព និងមានបន្ទុកគ្រួសារត្រូវទទួលខុសត្រូវ។
លោកបន្តថា រដ្ឋសភាបានលុបចោលគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ CLV កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ រួចរាល់ហើយ ហើយថា ការដោះលែងកូនក្តីរបស់លោកឱ្យនៅក្រៅឃុំគ្មានហានីភ័យ ហើយពួកគេនឹងមិនគេចវេសទៅណាទេ។
លោកមេធាវីមានប្រសាសន៍ថា ”សូមតុលាការគួរតែពិចារណាផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យកូនក្ដីរបស់ខ្ញុំនៅក្រៅខ្លួន… ដូចនេះសូមតុលាការពិចារណាឲ្យបានដិតដល់ក្នុងផលលំបាករបស់កូនក្ដីរបស់ខ្ញុំ”។
លោកបន្ថែមថា បើគិតត្រឹមថ្ងៃទី២៧ ខែសីហានេះ កូនក្ដីទំាង៣របស់លោកបានជាប់ឃុំរយៈពេល ១ឆ្នាំ ១ខែ និង៣ថ្ងៃ ដែលជាពេលវេលាមួយលើសពាក់កណ្ដាលនៃកម្រិតទោសអតិបរមា។ ការរង់ចាំជម្រះអង្គសេចក្ដី មានរយៈពេលយូរ ហើយការបន្តឃុំខ្លួនអាចប៉ះពាល់សិទ្ធិរបស់ពួកគេ។
យោងតាមមាត្រា ២០៨ នៃក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ ចំពោះនីតិជនដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទឧក្រិដ្ឋ ការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នមិនអាចលើសពី៦ ខែបានទេ។ ប៉ុន្តែនៅពេលជិតផុតថិរវេលានេះ ចៅក្រមស៊ើបសួរអាចពន្យារការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នម្តងបាន ៦ ខែ ហើយការសម្រេចពន្យារពេលនេះអាចធ្វើបានតែ២ ដងគត់។
យោងតាមមាត្រា២០៩ នៃក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ ចំពោះនីតិជនដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទមជ្ឈិម ការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នមិនអាចលើសពី៤ ខែបានទេ។ ប៉ុន្តែនៅពេលជិតផុតថិរវេលានេះ ចៅក្រមស៊ើបសួរអាចពន្យារការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នបានម្តងគត់ ដោយមិនអាចលើសពី២ ខែ។ ថិរវេលានៃការឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នខាងលើនេះ មិនត្រូវលើសពីពាក់កណ្តាលនៃអប្បមរមានៃទោសដែលច្បាប់បានកំណត់ឡើយ។
សកម្មជនទាំង៣រូប ជាប់ពីបទចោទញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម និងបន្តបន្ទាប់ ហើយប្រសិនបើរកឃើញពិរុទ្ធភាព អាចមានទោសជាប់ពន្ធធនាគារពី៦ខែ ទៅដល់ ២ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ១លាន ដល់ ៤លានរៀល។
ទោះបីជាយ៉ាងណា លោក សេង ហៀង ព្រះរាជអាជ្ញារង នៃអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានជំទាស់ទៅនឹងសំណើសុំនៅក្រៅឃុំនេះ ហើយថា ជនជាប់ចោទទំាងអស់នោះ បានប្រព្រឹត្តបទល្មើប្រឆាំងនឹងសន្តិសុខសង្គម ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាលដល់សន្តិសុខជាតិ។
លោក សេង ហៀង មានប្រសាសន៍ថា « បុគ្គលក្នុងអង្គហេតុ បានយករឿងមិនពិត រឿងប្រឌិតមកនិយាយ..»
លោកបន្ថែមថា ជាតិនិយមរបស់ពលដ្ឋខ្មែរ លោកគាំទ្រ ប៉ុន្តែមិនមែនជ្រុលនិយមទេ ហើយលោកស្នើឲ្យលោកចៅក្រុមគួរពិចារណាបដិសេធ និងបន្តឃុំខ្លួនជនជាប់ចោទ។
លោកមេធាវី ឡោ ជុនធី ឆ្លើយតបថា ជាតិនិយមរបស់ពលរដ្ឋអាចធ្វើទៅបានគ្រប់ពេលវេលា ហើយលោកថា ការលើកឡើងរបស់កូនក្ដីរបស់លោក គឺជាមតិយោបល់ដើម្បីកែលម្អ។
លោកចោទជាសំណួរថា « តើពេលណាដែលយើងអាចធ្វើជាតិនិយមបាន? »
លោកព្រះរាជអាជ្ញារង សេង សៀង បានជំទាស់ជាម្តងទៀតថា ពាក្យជាតិនិយមនេះ គឺគ្រាន់តែជាការបិទបាំង ហើយបើទោះបីជារដ្ឋាភិបាលបានលុបចោលគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ CLV ក៏ដោយ ប៉ុន្តែទង្វើ និងពាក្យសម្ដីខ្លះពិបាកទទួលយកបាន។
លោកមានប្រសាសន៍ថា « យកជាតិនិយមជាខែល… ពាក្យថា រដ្ឋាភិបាលយួន អាយ៉ងយួន ភាសានេះ ជាភាសាជ្រុលនិយម”។
លោក យី សុខសាន្ត អ្នកឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការអាហុកយល់ឃើញថា សម្រាប់ប្រទេសប្រកាន់របបប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ ត្រូវបានលើកស្ទួយ ហើយការបញ្ចេញមតិទាំងនេះនឹងជួយដល់រដ្ឋាភិបាលទៅវិញទេ ហើយពាក់ព័ន្ធនឹងតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ CLV នេះ រដ្ឋាភិបាលបានលុបចោលរួចហើយដែរ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា “រដ្ឋាភិបាលបានលុបចោលនូវក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍនឹងហើយ បើសិនរដ្ឋាភិបាលបានលុបចោលហើយ មានន័យថា អ្វីដែលពួកគាត់បញ្ចេញមតិទៅរិះគន់រដ្ឋាភិបាលនឹងត្រឹមត្រូវ”។
តុលាកានឹងប្រកាសសាលក្រមលើសំណើនៅក្រៅឃុំនៅថ្ងៃពុធ សប្ដាហ៍ក្រោយ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី០៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥៕
អត្ថបទដោយ យ៉ឹង នីម