មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់គណបក្សប្រឆាំង ទាមទារឲ្យចៅក្រមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះ ទម្លាក់បទចោទដែលតុលាការក្រុងភ្នំពេញរកឃើញថាខ្លួនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើក្បត់ជាតិខណៈក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះ នៃសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញសម្រេចប្រកាសសាលដីកាដោយមិនកំណត់ពេលក្នុងរឿងក្តីព្រហ្មទណ្ឌនេះនៅពេលខាងមុខ។
សវនាការលើអង្គសេចក្តី នៅថ្ងៃចុងក្រោយ នៃការជំនុំជម្រះនៅថ្ងៃទី២នេះ ដល់ពេលដែលលោក កឹម សុខា ស្នើទៅក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះដើម្បីពិចារណាឲ្យទម្លាក់រាល់បទចោទប្រឆាំងរូបលោកបន្ទាប់ពីមេធាវីការពារក្តីលោក ព្រះរាជអាជ្ញា និងសហមេធវីការពារក្តីពីខាងរដ្ឋាភិបាល បានបញ្ចប់ធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋាន។
លោក ផែង ហេង សហមេធាវីការពារសិទ្ធិឲ្យលោក កឹម សុខា ថ្លែងប្រាប់ក្រុមអ្នកកាសែត នៅក្រៅបរិវេណសវនាការថា នៅរសៀលថ្ងៃទី២ នៃសវនាការនេះ មានការតតាំងគ្នាពីភាគីដើមចោទ និងចុងចម្លើយ ហើយ មានការឆ្លើយតបពីតំណាងអយ្យការចំពោះការលើកឡើងរបស់មេធាវីលោក កឹម សុខា។មិនតែប៉ុណ្ណោះ មុនបិទសវនាការ កូនក្ដីលោកបានទាមទារឲ្យក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះ នៃសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ បដិសេធរាល់សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការក្រុងភ្នំពេញ។
លោកបន្តថា៖ «ជាចុងក្រោយនេះ ឯកឧត្តម កឹម សុខា គាត់បានធ្វើសំណូមពរបីចំណុច ទោះបីជាមានការកាត់ពីតំណាងអយ្យការ ឬក៏ពីតំណាងមេធាវីរបស់រដ្ឋាភិបាលខ្លះមិនចង់ឱ្យគាត់មានប្រសាសន៍[...]ចំណុចទី១គឺឯកឧត្តម កឹម សុខា គាត់ថាសុំឱ្យសាលាឧទ្ធរណ៍បដិសេធសាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញហ្នឹងទាំងស្រុង។ គាត់លើកមូលហេតុថា បើតម្កល់សាលក្រមនេះ គឺមិនត្រឹមតែអយុត្តិធម៌សម្រាប់រូបគាត់ទេ គឺអយុត្តិធម៌ដល់ប្រទេសជាតិទាំងមូល ហើយក៏ធ្វើឱ្យមានភាពមិនទំនាក់ទំនងល្អជាមួយនឹងរដ្ឋបរទេស ឬក៏ប្រទេសដែលរងការចោទប្រកាន់ថាគាត់ត្រូវរ៉ូវជាមួយដែរ[…]គាត់បួងសួងសូមឱ្យស័ក្តិសិទ្ធក៏ដូចជាចៅក្រមជួយផ្ដល់យុត្តិធម៌ឱ្យគាត់ ដែលគាត់មិនបានប្រព្រឹត្តដូចការចោទទេ»។
លើសពីនេះទៅទៀត លោកមេធាវី ផែង ហេង អះអាងថាក្នុងនាមជាអ្នកនយោបាយចាស់វស្សា លោក កឹម សុខា មិនខ្លាចនឹងកៀរគរអន្តរជាតិឲ្យជួយកម្ពុជាក្នុងគ្រាលំបាកនេះឡើយ។បន្ថែមពីលើនេះ កូនក្តីរបស់ខ្លួនបានជម្រាបអង្គជំនុំជម្រះទៀតថាក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ បើលោកពិតជាទទួលបាននូវយុត្តិធម៌ តាមរយៈការជំនុំជម្រះនេះមែន លោកនឹងជួយជ្រោមជ្រែងគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីឲ្យទទួលបានការជឿទុកចិត្តពីបណ្តាប្រទេសទាំងនៅថ្នាក់តំបន់ និងអន្តរជាតិ។
លោកបន្តថា៖ «ចំណុចទី៣ដែលគាត់ស្នើសុំគឺថាចំពោះមុខនេះ ឱ្យតែគាត់មានសិទ្ធិសេរីភាព បើសិនជាចៅក្រមសម្រេចឱ្យគាត់មានសិទ្ធិសេរីភាពមិញនេះភ្លាម គាត់អាចប្រកាសភ្លាមតែម្ដងថាគាត់គាំទ្ររដ្ឋាភិបាលដើម្បីការពារជាតិ ដើម្បីស្រែកឱ្យអន្តរជាតិជួយរដ្ឋាភិបាល ជួយកម្ពុជាក្នុងកាលៈទេសៈដែលប្រទេសជាតិកំពុងតែថៃឈ្លានពានមកកម្ពុជាយើងនេះ។ ហើយគាត់ថាគាត់សង្ឃឹមថាគាត់នឹងមានលទ្ធភាព ហើយនឹងមានការអំពាវនាវ ហើយគេប្រាកដជាអាចជួយខ្មែរយើងបាន»។
ក្នុងសំណសុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌមួយនេះ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិដែលឃ្លាំមើលសវនាការ តាំងពីនៅដំណាក់កាលសាលាដំបូង ដល់សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ ចាត់ទុកថាជារឿងក្តីដែលអូសបន្លាយពេលយូរជាងគេ។ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះ នៃតុលាការក្រុងភ្នំពេញលោក កូយ សៅ បានផ្តន្ទាទោសលោក កឹម សុខា ដាក់ពន្ធនាគារ២៧ឆ្នាំ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ ក្រោមបទចោទក្បត់ជាតិ ឬ«សន្ទិដ្ឋិភាពជាមួយរដ្ឋបរទេស»។តាមអំណាចសាលក្រមនេះ លោក កឹម សុខា ត្រូវតុលាការសម្រេចដក់ហូតសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាងរួមទាំងសិទ្ធិចុះឈ្មោះ និងឈរឈ្មោះឲ្យគេបោះឆ្នោតជាដើម។ក្នុងរយៈពេលនៃការតតាំងក្តីប្រមាណ៥ឆ្នាំ នៅសាលាដំបូង សហមេធាវីការពារសិទ្ធិលោក កឹម សុខា ចាត់ទុកថាវាជាការផ្តល់ភាពអយុត្តិធម៌ សម្រាប់កូនក្តីរបស់ខ្លួន។
រីឯ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញដែលចាយពេលប្រមាណ២ឆ្នាំ ជំនុំជម្រះលើសំណុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌមួយនេះដែរនោះ ត្រូវសហមេធាវីលោក កឹម សុខា រំពឹងថាតុលាការនឹងច្រានចោលសាលក្រមរបស់តុលាការក្រុងភ្នំពេញ ដើម្បីផ្តល់ភាពស្អាតស្អំសម្រាប់កូនក្តីរបស់ខ្លួន ឲ្យរួចផុតពីការចោទប្រកាន់។
លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី ដែលបានតាមដានសវនាការនេះដោយផ្ទាល់បានលើកឡើងថា ការស្នើសុំចុងក្រោយរបស់លោក កឹម សុខា គឺជាការបង្ហាញនូវសច្ចភាពនៃទង្វើនយោបាយដែលប្រកបដោយសុចរិតភាព និងតម្លាភាព។លោកបន្តថា ក្នុងនាមជាអ្នកនយោបាយដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវធម៌អហិង្សា និងផ្លូវសន្តិវិធី លោក កឹម សុខា មិនដែលចាត់ទុកខ្មែរណាជាសត្រូវឡើយ។
លោកបន្តថា៖«ការស្នើសុំគាត់គឺជាការបង្ហាញនូវសច្ចភាពនៃទង្វើនយោបាយរបស់គាត់ដែលប្រកបដោយសុច្ចរិត និងតម្លាភាព ហើយក្នុងនាមជាអ្នកនយោបាយធម៌អហិង្សា ដោយសន្តិវិធី មិនយកខ្មែរណាជាសត្រូវ[...} កន្លងមកឃើញថា សារនយោបាយរបស់គាត់ គឺគាត់ធ្វើយ៉ាងម៉េចឱ្យកម្ពុជារួបរួមអភិវឌ្ឍន៍ ហើយមិនឱ្យខ្មែរណាយកនិន្នាការបក្ស ហើយកុំឱ្យបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងជាតិ»។
បើតាមការសង្កេតរបស់លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ក្នុងដំណើរនយោបាយជាង ៣០ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៣ រួមទាំងបទពិសោធន៍ជាប្រធានអង្គការសិទ្ធិមនុស្សផងនោះ គេអាចមើលឃើញច្បាស់ថា សារនយោបាយរបស់លោក កឹម សុខា គឺធ្វើឡើងដើម្បីឱ្យកម្ពុជាមានការរួបរួម និងការអភិវឌ្ឍ ដោយមិនចង់ឱ្យខ្មែរយកនិន្នាការបក្សមកធ្វើជាហេតុផលនៃការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងជាតិនោះទេ។
លោកបន្តថា សកម្មភាពរបស់លោក កឹម សុខា មិនមែនជាទង្វើឧក្រិដ្ឋឡើយ ផ្ទុយទៅវិញគឺជាការធ្វើនយោបាយដើម្បីលើកកម្ពស់ប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា៖ «សហគមន៍អន្តរជាតិ ប្រទេសមហាអំណាច ប្រទេសលោកសេរី គេឃើញថាលោក កឹម សុខា មិនមែនជាទង្វើឧក្រិដ្ឋ ទង្វើណាក្រៅពីការធ្វើនយោបាយ លើកកម្ពស់ប្រជាធិបតេយ្យ និងលើកស្ទួយសិទ្ធិមនុស្ស»។
ជុំវិញករណីនេះគេហទំព័រ Press Start Cambodia មិនអាចសុំការអធិប្បយពីលោក ឃុន លាងម៉េង អ្នកនាំពាក្យសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញបានឡើយនៅត្រឹមល្ងាចថ្ងៃទី ៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។យ៉ាងនេះក្តី នៅថ្ងៃសវនាការលើអង្គសេចក្តី ដែលប្រព្រឹត្តទៅក្នុងរយៈពេល២ថ្ងៃនេះ ក្រោយពីការដេញដោល និងផ្តល់សក្ខីកម្មផ្ទាល់មាត់ហើយ នៅថ្ងៃចុងក្រោយគឺថ្ងៃទី៩ មេសា នេះដល់វេនសហមេធាវីចុងចោទ និងលោក កឹម សុខា ធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋាន និងស្នើសុំវិញម្តង។បើទោះជាបែបណា សហមេធាវីការពារសិទ្ធិតំណាងឲ្យប្រធានគណបក្សប្រឆាំងដែលត្រូវតុលាការកំពូលរំលាយរូបនេះ អះអាងក្រៅសវនាការថា អំឡុងពេលកូនក្តីរបស់ខ្លួនធ្វើសេចក្តីស្នើ ពីក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះ ទាំងព្រះរាជអាជ្ញា និងមេធាវីដើមបណ្តឹងរបស់រដ្ឋាភិបាលតែងជំទាស់ និងបង្កបរិយាកាសរំខាន។
មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស អាដហុក (Adhoc) លោក យី សុខសាន្ត ដែលបានតាមដានសវនាការនេះដោយផ្ទាល់ អះអាងថា តាមរយៈសំណូមពរចុងក្រោយ នៃការជំនុំជម្រះ លោក កឹម សុខា ថ្លែងទាំងទឹកភ្នែក និងអារម្មណ៍ក្តុក្តួល។មិនតែប៉ុណ្ណោះ លោកថែមទាំងបានបដិសេធទៀតថា ការធ្វើនយោបាយរបស់លោក មិនបានក្បត់ជាតិ ដូចការចោទប្រកាន់នេះឡើយ។ជាងនេះទៅទៀតលោកបង្ហាញក្ដីបារម្ភថា ការចោទប្រកាន់ដែលមិនមានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់នេះ នឹងធ្វើឱ្យរដ្ឋបរទេសនានាមិនសប្បាយចិត្តក្នុងការធ្វើសហប្រតិបត្តិការជាមួយកម្ពុជាឡើយ។
លោកបន្តថា៖ «ការចោទលោក កឹម សុខាជាសន្ទិដ្ឋិភាពជាមួយនឹងរដ្ឋបរទេសណាមួយធ្វើឱ្យប្រទេសនោះមិនសប្បាយចិត្តសហការជាមួយរដ្ឋនៃប្រទេសយើងបានទេ នេះជាការស្នើសុំរបស់លោក កឹម សុខា។គាត់និយាយដោយក្ដុកក្ដួលក្នុងចិត្ត ១ ទស្សវត្សរ៍ហើយដែលគាត់អត់បានប្រព្រឹត្តអ្វីខុស គាត់និយាយទាំងយំទាំងអួលដើមកថា គាត់ធ្វើនយោបាយជួយប្រទេសជាតិ គាត់អត់បានក្បត់ជាតិដូចការចោទប្រកាន់ទេ[…] គាត់នឹងចូលរួមជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលដើម្បីកសាងប្រទេសកម្ពុជាឡើងវិញ»។
អតីតប្រធានគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ត្រូវសត្ថកិច្ចចូលចាប់ខ្លួនពាក់កណ្តាលអាធ្រាត្រកាលពីថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៧ ក្នុងគេហដ្ឋានរបស់លោក នៅខណ្ឌទួលគោកទាំងនៅមានអភ័យឯកសិទ្ធិសភាព។លោក ត្រូវតុលាការសម្រេចឃុំខ្លួននៅក្នុងផ្ទះវិញ បន្ទាប់ពីបញ្ជូនចេញពីពន្ធនាគារត្រពាំងផ្លុងដែលចាយពេលនៅទីនោះជាង១ឆ្នាំ។ក្រោយតុលាការផ្តន្ទាទោស និងដកហូតសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់គណបក្សជំទាស់រូបនេះ ត្រូវឃុំខ្លួននៅក្នុងគេហដ្ឋានដូចមុន និងដាក់ឲ្យស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការ។
លោក កឹម សុខា ដែលធ្លាប់ប្រកាសផ្តាច់ចំណងសម្ព័ន្ធមិត្តចាក់ទឹកមិនលិចជាមួយលោក សម រង្ស៊ី ម្តងរួចមកហើយនៅក្នុងដំណាក់កាលជំនុំជម្រះលើអង្គសេចក្តី នៅសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នៅពេលនេះវិញ លោកបានប្រកាសជំហរដោយឥតលាកលៀមថាប្រសិនបើតុលាការពិតជាទម្លាក់បទចោទប្រឆាំងលើរូបលោកពិតមែន លោកក៏មិនខុសពីប្រជាជនកម្ពុជាដទៃទៀតដែរ នឹងលែងប្រឆាំងគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលទៀតហើយ។នេះជាការលើកឡើងរបស់សហមេធាវីការពារសិទ្ធិតំណាងឲ្យលោក កឹម សុខា បានថ្លែង៕